<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Tarih &#8211; Siyak Sibak</title>
	<atom:link href="https://siyaksibak.com/category/tarih-kac/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://siyaksibak.com</link>
	<description>Kültürel İçerik Platformu</description>
	<lastBuildDate>Thu, 18 Feb 2021 17:27:10 +0000</lastBuildDate>
	<language>tr</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>

<image>
	<url>https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/cropped-siyaksibak_kare_logo-32x32.png</url>
	<title>Tarih &#8211; Siyak Sibak</title>
	<link>https://siyaksibak.com</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Amerikan İç Savaşı: Gettysburg Muharebesi</title>
		<link>https://siyaksibak.com/amerikan-ic-savasi-gettysburg-muharebesi/</link>
					<comments>https://siyaksibak.com/amerikan-ic-savasi-gettysburg-muharebesi/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Kutalmış]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 18 Feb 2021 17:23:42 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tarih]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://siyaksibak.com/?p=2741</guid>

					<description><![CDATA[Amerikan İç Savaşı ve İç Savaşlar Tarafların kendi iradelerini düşmana kabul ettirmeye zorlamak amacıyla kuvvet kullanma eylemi1 olarak tanımlanan savaşı, diğer şiddet kullanma biçimlerinden ayıran özellikler; örgütlü, yasal ve ölümcül olmasıdır.2 Ateşli silahların tarih sahnesine çıkmasından çok evvel insanoğlun, birbirine şiddet uyguladığı arkeolojik buluntular ile sabittir. Ancak bu şiddet eylemlerinin ‘‘savaş’’ olgusuna dahil edilip edilemeyeceği tartışmalı bir konudur. Savaşın ilk çağlarda var olup olmadığına ilişkin en somut kanıt, M.Ö. 8000 dolaylarında askerî bir tehdide karşı inşa edildiği düşünülen Filistin’deki Cenin şehri duvarlarıdır. Kısaca savaşın ve savaşanların tarihi olarak adlandırabileceğimiz askerî tarih ile birlikte, geçmişten günümüze kadar olan zaman dilimi içerisinde [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<h1>Amerikan İç Savaşı ve İç Savaşlar</h1>
<p>Tarafların kendi iradelerini düşmana kabul ettirmeye zorlamak amacıyla kuvvet kullanma eylemi<sup><a href="#_bookmark0">1</a></sup> olarak tanımlanan savaşı, diğer şiddet kullanma biçimlerinden ayıran özellikler; örgütlü, yasal ve ölümcül olmasıdır.<sup><a href="#_bookmark1">2 </a></sup>Ateşli silahların tarih sahnesine çıkmasından çok evvel insanoğlun, birbirine şiddet uyguladığı arkeolojik buluntular ile sabittir. Ancak bu şiddet eylemlerinin ‘‘savaş’’ olgusuna dahil edilip edilemeyeceği tartışmalı bir konudur. Savaşın ilk çağlarda var olup olmadığına ilişkin en somut kanıt, M.Ö. 8000 dolaylarında askerî bir tehdide karşı inşa edildiği düşünülen Filistin’deki Cenin şehri duvarlarıdır.</p>
<p>Kısaca savaşın ve savaşanların tarihi olarak adlandırabileceğimiz askerî tarih ile birlikte, geçmişten günümüze kadar olan zaman dilimi içerisinde meydana gelen muharebeler ve silah sistemleri gibi savaşın geleneksel boyutları detaylı bir şekilde incelene gelmiştir. Ancak bir bilim olarak askerî tarih disiplini, savaşın yalnızca geleneksel değil aynı zamanda geleneksel olmayan alanları ile de ilgilenir. İşte bu konuların “Gayri Nizami Harp Tarihi” başlığı altında incelenmesi gereklidir<sup><a href="#_bookmark2">3</a></sup> ki İç Savaş dediğimiz olgu da bu başlığa dahildir.</p>
<p><img fetchpriority="high" decoding="async" class="size-full wp-image-2745 aligncenter" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic_savasi.jpg" alt="Amerikan İç Savaşı" width="538" height="359" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic_savasi.jpg 538w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic_savasi-300x200.jpg 300w" sizes="(max-width: 538px) 100vw, 538px" /></p>
<p>İç savaş, en genel itibariyle bir ülke sınırları içinde meydana gelen ve çoğunlukla düzenli yahut düzensiz silahlı kuvvetleri içeren, sürekli, organize ve geniş çaplı bir çatışmadır. Savaşan taraflardan birinin devlet olduğu kabul edilen bu tür savaşlar tarih boyunca hem çok sayıda insan kaybına hem de önemli kaynakların heba edilmesine neden olmuştur. İç savaşları diğer çatışma türlerinden ayıran iki temel unsur, bir yıl içinde ölen insan sayısı ve savaşmakta olan grupların mücadelenin sürekliliğini sağlayacak örgütsel yapılara sahip olmalarıdır.<sup><a href="#_bookmark3">4</a></sup> Bu çalışmamızda incelemeye tabi tutulacak <strong>Amerikan İç Savaşı</strong> (1861-1865), tüm bu özelliklere haiz olmakla birlikte topyekûn harbin Atlantik ötesi ilk örneği olma vasfını da taşımaktadır.<sup><a href="#_bookmark4">5</a></sup></p>
<h2>Amerikan İç Savaşının Nedenleri</h2>
<p><img decoding="async" class="size-full wp-image-2757 aligncenter" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-sonuclari.jpg" alt="Gettysburg Muharebesi Sonuçları" width="500" height="310" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-sonuclari.jpg 500w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-sonuclari-300x186.jpg 300w" sizes="(max-width: 500px) 100vw, 500px" /></p>
<p><strong>Amerikan İç Savaşı</strong>, dünyanın gerçekten modern olan savaşlarının ilkiydi ve ona korkunç özelliğini verende buydu.<sup><a href="#_bookmark5">6 </a></sup>Savaşın tarafları, Kuzey olarak adlandırılan Birleşik Devletler ile Güney olarak adlandırılan ve Amerika’da bağımsızlık isteyen 11 Güney eyaleti idi. Bu 11 eyalet bağımsızlıklarını ilan ettikten sonra birleşerek Amerika Konfedere Devletleri’ni oluşturmuşlardı. Elbette ki <strong>Amerikan İç Savaşı</strong> da bir anda patlak vermiş bir savaş değildi. İki tarafı birbirleri ile silahlı mücadeleye kadar götürecek nedenler, İngiltere’den bağımsızlığın elde edildiği günlerden, savaşın başladığı güne kadar süren birtakım anlaşmazlıklara dayanıyordu. Esasen <strong>Amerikan İç Savaşı</strong>, Amerika Birleşik Devletleri’nin kurulduğu ilk günden itibaren kölelik sisteminin savunucuları ve sistemin muhalifleri arasındaki mücadelelerin doruk noktasını oluşturmaktaydı. Dolayısı ile devleti savaşa götüren sosyoekonomik ve sosyopolitik sebeplerin tespit edilebilmesi, savaşın anlamlandırılabilmesi açısından fevkalade mühimlik arz etmektedir.</p>
<h3>1.Kölelik Meselesi</h3>
<p><img decoding="async" class="size-full wp-image-2747 aligncenter" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasi_1.jpg" alt="Amerikan İç Savaşı" width="820" height="288" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasi_1.jpg 820w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasi_1-300x105.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasi_1-768x270.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasi_1-800x281.jpg 800w" sizes="(max-width: 820px) 100vw, 820px" /></p>
<p>On dokuzuncu yüzyılda sivil ve askeri teknolojilerin gelişimi açısından devrim niteliğinde gelişmeler yaşandı. Buhar makinesinin icadını müteakip James Watt, bu icadı geliştirerek 1784’te ilk sanayi tipi buhar makinasını geliştirmişti. Ancak buhar teknolojisinin gelişip yaygınlaşması daha çok on dokuzuncu yüzyılda vuku buldu. Buhar gücü ile çalışan gemiler ve demiryolu lokomotifleri ulaştırmada, buhar makinaları ise endüstriyel üretimde radikal değişikliklere yol açtı. 1800’lerin başlarında çoğu Amerikalı hala çiftliklerde yaşamaktayken 1820’lerden itibaren sanayide gerçekleşen atılım ile birlikte Kuzey büyük bir dönüşüm içerisine girmeye başladı.<sup><a href="#_bookmark6">7</a></sup> Özellikle Amerikan endüstrisinin 1830’lardan itibaren büyük bir ivme kazanması ile beraber Kuzey ve Güney ayrımı daha da keskinleşti. Bir tarafta zanaatkarların yerini alan fabrikalar, gelişmiş madencilik sektörü ve ulaşım yer alıyorken, diğer tarafta gelişmiş tarım arazilerinde pamuk, tütün, şeker kamışı gibi ürünlerden gelir elde eden Güney yer almaktaydı. Şüphesiz Güney, bu tarım arazilerinin işlenmesinde Afrika’dan zorla getirilen kölelerden yararlanmaktayken sanayileşen Kuzey için böyle bir duruma ihtiyaç yoktu.</p>
<h3>2.Uzlaşma Çabaları</h3>
<p>Kölelik meselesinin ciddi bir problem haline gelmesi ilk olarak Lousiana alımları sırasında yaşandı. Amerika’nın toprak genişliğini oldukça arttıran bu arazi edinimi, yeni ekonomik fırsatları da peşinde getirmekteydi. Fakat bu yeni arazilerde kölelik kurumunun varlığı ve geleceği, Kuzey-Güney tarafları arasında anlaşmazlıklara sebep oldu. Bunun üzerine Henry Clay’in liderliğinde bir uzlaşmaya varıldı.<sup><a href="#_bookmark7">8 </a></sup>Missouri köleli bir eyalet, Maine ise kölesiz bir eyalet olarak birliğe dahil oldular. Amerikan Kongresi’nin aldığı karara göre Missouri’nin Güney sınırı olan 36- 30 enlemlerinden, Kuzey’de Louisiana’nın alınması sonucu kazanılan topraklarda köleliğin olmayacağı yasalaştırıldı.<sup><a href="#_bookmark8">9</a></sup></p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="size-full wp-image-2748 aligncenter" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasi-2.jpg" alt="Amerikan İç Savaşı" width="500" height="364" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasi-2.jpg 500w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasi-2-300x218.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px" /></p>
<p>1830’lu yılları izleyen süreçte bölgeler arası ayrılık kölelik meselesi üzerinde yoğunlaşmaya başlamıştı. Ancak en büyük ayrışmalar Meksika Savaşı’nın ertesinde yaşandı. 1844’te barışçıl yollar ile Meksika toprağı olan Texas’ın ilhak edilmesi, fiilen bu topraklarda varlığı olmasa da toprakları kendisine ait hisseden Meksika’nın ABD ile savaşa girişmesine sebep oldu. Meksika’ya karşı elde edilen zafer ABD’nin ulusal sınırlarını belirledi, ancak yeni fethedilen toprakların nasıl örgütleneceği, daha doğrusu kölelik sisteminin olup olmayacağı tartışmaları, ulusal birliğin ve kurumların parçalanma tehlikesini doğurdu.<sup><a href="#_bookmark9">10 </a></sup>Öyle ki daha 1846 da filozof Ralph Waldo Emerson Amerika’nın Meksika’yı yeneceğini ancak bunun arsenik içmekle eş değer dramatik bir zafer olacağını ve Meksika’nın kendilerini zehirleyeceğini öngörmüştü.<sup><a href="#_bookmark10">11</a></sup> Nihayetinde zafer ile birlikte Texas, California, Utah ve New Mexico toprakları artık Amerika’ya aitti. Ancak köleliğin önceden beri var olduğu Texas, doğal olarak köleci bir eyalet olarak dahil olurken, California, Utah ve New Mexico’da köle bulunmamaktaydı.<sup><a href="#_bookmark11">12</a></sup> Birleşik Devletler bu arazilerin alımına hazırlanırken Pennsylvania’dan Kongre üyesi David Wilmot, Meksika’dan alınan tüm arazilerde köleliğin tümüyle yasaklanması teklifinde bulundu. Wilmot’un teklifi Missouri Uzlaşmasını açıkça hükümsüz kılmaktaydı. Temsilciler Meclisi kararı kabul etse de Güneylilerin çoğunlukta olduğu senato kararı iptal etti.<sup><a href="#_bookmark12">13</a></sup> Kuzey ve Güney’i birbirlerinden kopma noktasına getiren bu karar yine Henry Clay’in arabuluculuğu sayesinde 1850 Uzlaşması ile çözüldü. Uzlaşma neticesinde California kölesiz bir eyalet olarak birliğe dahil olurken New Mexico ve Utah, kölelik lehinde veya aleyhinde hiçbir yasaya tabi tutulmayacak şekilde teşkilatlandırıldı.<sup><a href="#_bookmark13">14</a></sup></p>
<p>1850 Uzlaşması problemleri kökünden halledemedi ancak gerçekleşmesi muhtemel <strong>Amerikan İç Savaşı</strong>&#8216;nı gelişini ertelemede önemli bir rol oynadı. Devleti kaçınılmaz sona yaklaştıracak önemli bir olay 1859 senesinde gerçekleşti. John Brown ve birkaç arkadaşı bu tarihte köleleri silahlandırarak köle sahiplerine savaş açmak amacı ile Virginia’da ki Harpers Ferry federal silah fabrikasını bastılar.<sup><a href="#_bookmark14">15</a></sup> Güney’in hak ve onuruna tecavüz olarak saydığı bu girişim tamamen başarısızlığa uğradı. Fakat Brown ve altı arkadaşının asılması, onları Kuzeylilerin gözünde bir özgürlük kahramanı konumuna yükseltti. Öyle ki iki yıl geçmeden askerler savaşa John Brown’ın Cesedi şarkısı ile yürüyorlardı.<sup><a href="#_bookmark15">16</a></sup></p>
<h3>3.Amerikan İç Savaşının Başında Kaynaklar Bakımından Bir Karşılaştırma</h3>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="size-full wp-image-2749 aligncenter" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasinin-basi.jpg" alt="Amerikan İç Savaşının Başı" width="568" height="379" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasinin-basi.jpg 568w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasinin-basi-300x200.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 568px) 100vw, 568px" /></p>
<p>1860 Seçimlerimde Cumhuriyetçi Parti’nin adayı Abraham Lincoln’ın başkan seçilmesi gerilen iplerin koptuğu son nokta oldu. Bu noktada Güney’in ayrılma kararının arkasındaki motivasyonu Allan Nevins şu şekilde açıklar:</p>
<p>“<em>Güney’in Kuzey’e karşı nefreti, federal arazi üzerinde verilen kararı kabul etmeyişi, kendi bayrağı altında daha parlak ve iyi günler yaşayacağını ümit etmesi gibi pek çok etkenler altında hareket etti. Fakat hepsinden çok, korkuyla, kurumlarının ve kendi özel medeniyetinin ayrılıkçı bir hükümet tarafından zorla yıkılacağı korkusuyla hareket etti</em>.”<sup><a href="#_bookmark16">17</a></sup></p>
<p>Lincoln’ın başkan seçilmesi ile birlikte ilk olarak 20 Aralık 1860’ta Güney Carolina, Amerika Birleşik Devletleri’nden ayrıldı. İzleyen altı hafta boyunca ise Mississippi, Florida, Alabama, Georgia ve Louisiana Güney Carolina’yı takip ederek birlikten ayrıldılar<sup><a href="#_bookmark17">18</a></sup> ve ayrılan eyaletler daha sonra Jefferson Davis’i kendilerine başkan seçerek Amerikan Konfedere Devletleri’ni kurdular. 12 Nisan 1861 günü şafak vakti beklenen gerçekleşti ve Güneyli topları, Charleston Limanındaki Fort Sumter’ı dövmeye başladı. Böylelikle <strong>Amerikan İç Savaşı</strong> başlamış bulunmaktaydı.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="size-full wp-image-2750 aligncenter" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasinin-nedenleri.jpg" alt="Amerikan İç Savaşının Nedenleri" width="582" height="519" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasinin-nedenleri.jpg 582w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasinin-nedenleri-300x268.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 582px) 100vw, 582px" /></p>
<p>Savaşın hemen öncesinde tarafların birbirlerine üstünlük sağladığı ya da eşit olduğu birtakım konular vardı. Öncelikle savaşma azim ve kararlığı bakımından birbirlerine eşit durumdaydılar. Kuzey, Güney’i birliğe döndürmeden, Güney ise bağımsız olmadan barış yapmamakta oldukça ısrarcıydı. Kuzey yaklaşık 25 milyon nüfusa sahipti ki, 3 milyonu köle olan ve 9 milyon nüfusa sahip Güney’e karşı bu büyük bir avantajdı.<sup><a href="#_bookmark18">19 </a></sup>Daha önce zikrettiğimiz gibi Kuzey oldukça sanayileşmişti ve bütün büyük sınai kuruluşları kendi bünyesinde barındırmaktaydı. Dolayısı ile hem nüfus hem de endüstri kaynakları ve mali kuvvet açısından Kuzey daha güçlüydü. Bunun yanı sıra bürokratik çark, donanma ve ordu da Federal Hükümet’in denetimindeydi.<sup><a href="#_bookmark19">20</a></sup></p>
<p>Askeri cepheye götürme hususunda büyük önem arz eden demiryolu sistemi açısından avantajlı olan yine Kuzeydi. Kuzey’in demiryolu sistemi yaklaşık yirmi iki bin mil iken, bu sayı Güney’de ancak dokuz bin mildi.<sup><a href="#_bookmark20">21 </a></sup>Şimdiye kadar saydığımız avantajlar bize gösterir ki savaş esnasında ihtiyaç duyulacak gereksinimleri (mühimmat, silah, ilaç, tıbbi aletler vb.) Kuzey kendi bünyesinde üretebilecek güce sahipken, Güney’in bunları dışarıdan ithal etmek başka bir deyişle yabancı ülkelere bağımlı kalmaktan başka bir çaresi yoktu. Konfederasyon açısından bakılacak olursa durum tamamen ümitsiz değildi. Bazı konularda da onlar avantajlıydılar. Alan Nevins’e göre Güney’in avantajları şu şekildeydi.:</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="size-full wp-image-2751 aligncenter" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasinin-sebepleri.jpg" alt="Amerikan İç Savaşının Sebepleri" width="768" height="432" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasinin-sebepleri.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasinin-sebepleri-300x169.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasinin-sebepleri-400x225.jpg 400w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savasinin-sebepleri-600x338.jpg 600w" sizes="auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px" /></p>
<p>“<em>Güney’in avantajları halkının savaşçı ruhu, birçok kale ve cephaneliği kolayca ele geçirmiş olması, ziraatındaki yüksek teşkilat ve verimlilik, bir savunma savaşı yapması ve orduların iç hatlarda harekât yapabilmesiydi. Hepsinden önemlisi de başarıyı sağlamak için savaşı askerî anlamda kazanmak, Kuzey’i ele geçirmek </em><em>zorunluluğunda olmaması avantajına sahipti. Yapması gereken, Kuzey’e karşı kendisinin ele geçirilemeyeceğine inandıracak kadar sert ve uzun savaşmaktan ibaretti.</em>”<sup><a href="#_bookmark21">22</a></sup></p>
<h2>Amerikan İç Savaşında Bir Dönüm Noktası: Gettysburg Muharebesi</h2>
<p>Pennsylvania kırsalında yaşanan <strong>Gettysburg Muharebesi</strong>, <strong>Amerikan İç Savaşı</strong>’nda vuku bulan çarpışmaların en maliyetlisi ve en önemlisidir.<sup><a href="#_bookmark22">23</a></sup> Kuzey Virginia Konfederasyon Ordusu’nun başında General Robert E. Lee, Potomac Ordusu<sup><a href="#_bookmark23">*</a></sup>’nun başında ise General George Meade yer almaktaydı. Savaş ile ilgili bilinmesi gereken ilk şey iki tarafında savaşmak için burayı belirmemesidir. Burada gerçekleşen muharebe tarafların şans eseri karşılaşmaları ile gerçekleşmiştir.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="size-full wp-image-2752 aligncenter" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savas-sonuclari.jpg" alt="Amerikan İç Savaş Sonuçları" width="768" height="432" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savas-sonuclari.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savas-sonuclari-300x169.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savas-sonuclari-400x225.jpg 400w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/amerikan-ic-savas-sonuclari-600x338.jpg 600w" sizes="auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px" /></p>
<p>Gettysburg’den önce Chancellorsville’de Lee’nin ordusu Birlik Ordularını henüz yenilgiye uğratmış bulunmaktaydı. Dolayısı ile Güneyliler, kendilerine olan güvenleri yerinde ve moralleri üst düzeydeydi. Buna rağmen Lee, Kuzey ve Güney arasındaki mücadelenin giderek Güney’in aleyhine doğru yönelmeye başladığının farkındaydı. <strong>Gettysburg muharebesi</strong>nin temel amacı General Lee’nin, Konfedere Devletleri’nin başkanı Jefferson Davis’e yazdığı mektuptan da anlaşılacağı üzere bu durumu tersine çevirmekti. Lee, Davis’e “Düşmanlarımızla aramızdaki kaynak orantısızlığını değiştirmek için Chancellorsville’dekine benzer bir psikolojik darbe vurmalıyız.” Diyordu.<sup><a href="#_bookmark24">24</a></sup> Bu sebeplerden dolayı Lee, Chancellorsville’in ardından Kuzey’i işgal etmek üzere ileri harekâtına başladı</p>
<h3>İlk Gün</h3>
<p><strong>Gettysburg Muharebesi</strong> 1 Temmuz 1863 tarihinde Konfedere Generali Henry Heth tümeni ile Birlik Generali Tuğgeneral John Buford’un iki süvari tugayının karşılaşması ile saat sabah 5.30’da başladı.<sup><a href="#_bookmark25">25</a></sup> Saat 13.00 de Buford’un imdadına Tümgeneral John Reynolds’ın takviye kuvvetleri yetişti. Reynols, Buford’a burada her ne pahasına olursun beklemesini emrettikten sonra, I. Kolordu Komutanı Tümgeneral Oliver Otis Howard, III. Kolordu Komutanı Tümgeneral Daniel Edgar Sickles ve XII. Kolordu Komutanı Tümgeneral Henry Warner Slocum’a mesaj göndererek acil yardımlarını talep etti.<sup><a href="#_bookmark26">26</a></sup></p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="size-full wp-image-2753 aligncenter" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi.jpg" alt="Gettysburg Muharebesi" width="416" height="239" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi.jpg 416w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-300x172.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 416px) 100vw, 416px" /></p>
<p>Gün, birlik kuvvetleri açısından iyi başlasa da çok parlak bir biçimde bitmedi. Konfederasyon güçlerinin takviye kuvvetleri, birlik kuvvetlerine göre Gettysburg’a daha erken ulaştı. İlk gün ki çatışma Birlik’in üç kolordusunun (I., III., XII.) kentten atılması ve Konfedere Ordusunun zaferi ile sonuçlandı. Ancak birlik güçleri on binden fazla zayiat vermelerine<sup><a href="#_bookmark27">27 </a></sup>rağmen, Gettysburg&#8217;un güneyindeki yüksek yerleri ellerinde tutmayı ve bulundukları konumu kısa sürede takviyelerle güçlendirmesini bildiler. Bu noktada Güney’in büyük bir taktiksel hatasından bahsetmek gerekir. Lee, generallerinden Robert Ewell’ın II. Kolordusuna Gettysburg’un hemen güneyinde yer alan ve savaş meydanına hâkim mezarlık tepesini (cemetery ridge) almasını emretmiş, ancak Ewell bu emri gerçekleştirmek yerine dağınık haldeki birliklerini toplamıştır.<sup><a href="#_bookmark28">28</a></sup> Buranın alınmaması Birlik ordularının büyük kısmının savaş alanına gelmesi ile birlikte Gettysburg’un güneyindeki savunmaya uygun tepelere yerleşmesine yol açmıştır.</p>
<h3>İkinci Gün</h3>
<p>Muharebenin ikinci günü, 75.000 Konfedere ve 85.000 Birlik askeri<sup><a href="#_bookmark29">*</a></sup> karşı karşıya geldi. Birlik askerleri, Gettysburg’un doğusunda yer alan ve yüksek ağaçlarla kaplı Culp’s Hill denilen yerde balık kancasını anımsatan bir pozisyonda savunma hattı oluşturmuşlardı.<sup><a href="#_bookmark30">29 </a></sup>Kuzeyin savunma cephesinin son hattı ve sol kanadı, Little Round Top denilen yerde son bulmaktaydı. General Lee bu noktada her cepheden Kuzeylilere saldırmayı düşündüğü esnada yardımcısı I. Kolordu komutanı James Longstreet, mevcut durumun saldırmaya elverişli olmadığını, arazi şartlarının tepelere doğru hücum edecek Güney Ordusunun aleyhine olduğunu söyledi. Bununlar beraber ordunun Washington ve Birlik ordusu arasında bir pozisyon alması gerektiğini önererek, orada federallerin saldırmak zorunda kalacağını belirtti. Ancak bir önceki gün zafer kazanmış olan Lee kararında herhangi bir değişikliğe gitmedi.<sup><a href="#_bookmark31">30</a></sup></p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="size-full wp-image-2754 aligncenter" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-1.jpg" alt="Gettysburg Muharebesi" width="765" height="426" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-1.jpg 765w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-1-300x167.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 765px) 100vw, 765px" /></p>
<p>Muharebenin başında Lee, Longstreet’i Birlik kuvvetlerinin güneyine, Pickett’ı Kuzey savunma hattının tam ortasına, Ewell’ı ise bir aldatma hareketi düzenlemesi amacıyla kuzeye, Culp’s Hill üzerine gönderdi. Her cephede devam eden çatışmalardan Güneyliler net bir sonuç alamadılar ve Kuzey hatlarını yaramadılar. Bu arada Kuzeyin sol kanadını korumakla görevli 20. Maine Piyade Alayı’nın başarı son derece önemlidir. Albay Joshua Chamberlain’in cesareti ve dayanıklılığı ile alay, Birlik kuvvetlerinin sol kanadını başarı ile korumuş ve sayıca az olmalarına karşın cephaneleri bittiği sırada süngü takıp Longstreet’in birliklerine hücum edip onları dağıtmayı bilmişlerdir. İkinci gün yapılan muharebe tam anlamıyla bir beraberlikle sonuçlanmıştır. İki tarafta yaklaşık 9.000 asker zayiat vermiş<sup><a href="#_bookmark32">31</a></sup> buna rağmen Kuzeyliler bulundukları avantajlı savunma hattını korumasını bilmişlerdir.</p>
<h3>Üçüncü Gün</h3>
<p>3 Temmuz günü saat öğleden sonra iki işaret tabancasının ateşlenmesi ile beraber, Güney Generali Alexander E. Porter komutası altındaki 150 top Birlik savunma hatlarını dövmeye başladı.<sup><a href="#_bookmark33">32</a></sup> Federallerin buna cevabı gecikmedi, onlarda ellerindeki 80 top ile karşı ateşe başladılar. Sonuç; iki saat boyunca süren ve Amerika tarihinde daha önce hiç görülmemiş bir top düellosu oldu. Öyle ki topçu bataryalarının karşılıklı olarak birbirlerine açtığı ateşlerin sesi Pittsburgh, Baltimore ve Maryland’den duyulmaktaydı.<sup><a href="#_bookmark34">33</a></sup> Bir süre sonra Birlik Topçu bataryaları, namluları soğutmak üzere ateşe ara verdi. Birlik tarafının sessizliğe boğulması ile birlikte Porter, komutanı Longstreet’e piyade hücumunun başlayabileceğini bildirdi. Longstreet komutası altındaki Pickett’e piyadelerin tepeye doğru hücum emrini verdi.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="size-full wp-image-2755 aligncenter" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-2.jpg" alt="Gettysburg Muharebesi" width="920" height="690" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-2.jpg 920w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-2-300x225.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-2-768x576.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-2-180x135.jpg 180w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-2-400x300.jpg 400w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-2-600x450.jpg 600w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-2-800x600.jpg 800w" sizes="auto, (max-width: 920px) 100vw, 920px" /></p>
<p>Lee’nin planı Kuzey Birliklerinin merkezine son büyük bir hücum tertip etmek ve onları kesin bir şekilde yenilgiye uğratmaktı. Ancak plana göre hücum edecek piyadenin yürüyeceği alan yaklaşık 1.5 kilometre uzunluğunda ve topçu ateşine açık, uzun dik bir yoldu.<sup><a href="#_bookmark35">34 </a></sup>Porter’ın 150 top ile Kuzey saflarını dövmesindeki amaç, hücuma kalkacak piyadeye alan açmaktı. Nihai olarak General Pickett, komutası altındaki üç tugay, General Johnston Pettigrew ve General Isaac R. Trimble da emrindeki tugaylar ile toplamda 13.500 piyade ile hücuma geçtiler.<sup><a href="#_bookmark36">35 </a></sup>Ancak kuvvetli bir topçu ateşi ile karşılaşarak telef oldular. Günün sonunda, Birlik askerlerini 23.000, Konfedere askerleri tahmini 20.000 ile 28.000 bin arasında bir kayıp vermişti.<sup><a href="#_bookmark37">36</a></sup> Üçüncü gün yapılan saldırı ile birlikte askerleri kırılan Konfederasyon ordusunun artık savaşacak gücü kalmamıştır.</p>
<h2>Gettysburg Muharebesinin Amerikan İç Savaşındaki Sonuçları ve Yeri</h2>
<p>General Lee, <strong>Gettysburg muharebesi</strong>nden önce Fredericksburg ve Chancellorsville muharebelerinde Birlik ordularını ezici şekilde mağlup etmeyi başarmıştı. Dolayısı ile savaş öncesinde hem Lee’nin hem de ordusunun kendilerine olan güvenleri tamdı. Lee, ordusu ile birlikte Potomac Ordusuna kesin bir darbe vurmak ve savaşı mümkün olan en kısa sürede bitirmek istiyordu. Muharebenin kaybedilmesi onlar açısından sadece insan kaynaklarının tüketilmesi değil aynı zamanda Washington’ın işgal edilmesi ihtimalinin de ortadan kalkması manasına gelmişti. Bu noktadan sonra artık ivme tersine dönecek, Kuzey ordusu daha da güçlenecek Konfederasyon orduları içinse işler artık eskisi kadar parlak gitmeyecektir. <strong>Gettysburg Muharebesi</strong>, <strong>Amerikan İç Savaşı</strong>’nda bir dönüm noktası teşkil etmesi açısından hayli mühim olmakla birlikte, bugün hala üzerinde konuşulan ve tartışılan bir muharebe olarak dünya askerî tarihinde önemli bir yere sahip olup güncelliğini korumaktadır.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="size-full wp-image-2756 aligncenter" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-nedenleri.jpg" alt="Gettysburg Muharebesi Nedenleri" width="474" height="474" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-nedenleri.jpg 474w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-nedenleri-300x300.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-nedenleri-150x150.jpg 150w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-nedenleri-70x70.jpg 70w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-nedenleri-180x180.jpg 180w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/gettysburg-muharebesi-nedenleri-400x400.jpg 400w" sizes="auto, (max-width: 474px) 100vw, 474px" /></p>
<p><strong>Amerikan İç Savaşı</strong>, Napolyon Savaşları yahut Amerikan Bağımsızlık Savaşından ziyade, I. Dünya Savaşı ile daha çok benzerlik göstermekteydi.<sup><a href="#_bookmark38">37</a></sup> Tarafların genel itibari ile savunmada çareyi giderek daha çok korumalı mevziler yapmakta ya da siper kazmakta bulduğu bir savaştı. On dokuzuncu yüzyılın henüz başlarında ağızdan dolan çakmaklı tüfekler standart piyade tüfeği olarak yaygın şekilde kullanılmaktaydı ancak söz konusu yüzyılda &#8211;<strong>Amerikan İç Savaşı</strong>na kadar- <a href="https://siyaksibak.com/yirminci-yuzyil-tufek-teknolojisi-tarihi/" target="_blank" rel="noopener"><em>tüfek teknolojisi</em></a>nde birçok yenilik gerçekleştirilmişti. Bakır kapsüllerin icadı, Minie mermisinin keşfi ve barut kalitesindeki iyileştirmelerin hepsi, bu savaştaki yıkımın artmasına büyük katkıda bulundu. Tüm bu gelişmelere kadar dönemin ağızdan dolan yiv-setsiz tüfeklerinin yeniden ateşlenme süresi, menzili, mermilerin isabet oranı ve düşmana verdiği hasar oldukça az olduğundan, ancak çok sayıda asker eşzamanlı hareket eden saflar oluşturabilirse ateş üstünlüğü ele geçirilebiliyordu.<sup><a href="#_bookmark39">38</a></sup> Saldırı kollarının korkusuzca süngü hücumlarına çıkması yukarıda saydığımız gelişmelerden ötürü artık neredeyse imkânsız hale gelmişti. Göğüs göğse muharebenin yıkımın boyutunu artırmaktan başka bir anlamı yoktu. Zira gelişen teknoloji, yeni taktiklerinde geliştirilmesini zorunlu kılmaktaydı. Keza General Robert Lee bunu 3 Temmuz günü Gettysburg’da acı bir şekilde tecrübe edecekti.</p>
<div class="su-spoiler su-spoiler-style-default su-spoiler-icon-plus su-spoiler-closed" data-scroll-offset="0" data-anchor-in-url="no"><div class="su-spoiler-title" tabindex="0" role="button"><span class="su-spoiler-icon"></span>Dipnot</div><div class="su-spoiler-content su-u-clearfix su-u-trim">
<p><sup>1</sup> Carl von Clausewitz, <em>Savaş Üzerine</em>, çev. Selma Koçak (İstanbul: Doruk Yayınları, 2019), 29-39.</p>
<p><sup>2</sup> Mesut Uyar, <em>Dünya Askerî Tarihi</em>, (İstanbul: Doğu Kütüphanesi, 2020), 36.</p>
<p><sup>3</sup> Cevat Şayin, “Askerî Tarih Araştırmasında Yeni Bir Yaklaşım 3T (Teşkilat, Teçhizat, Tefakkürat)”, <em>Osmanlı Askerî Tarihini Araştırmak: Yeni Kaynaklar, Yeni Yaklaşımlar</em>, der. Cevat Şayin, Gültekin Yıldız (İstanbul: Tarih vakfı Yurt Yayınları, 2012), 68.</p>
<p><sup>4</sup> Binnur Özkeçeci-Taner, “İç Savaş”, <em>Güvenlik Yazıları Serisi</em>, No.12, Ekim 2019. https://trguvenlikportali.com/wpcontent/uploads/2019/10/IcSavas_BinnurOzkececiTaner_v.1.pdf DOI: 10.13140/RG.2.2.31973.14567 [Erişim Tarihi: 17.01.2020].</p>
<p><sup>5</sup> Mehmet Beşikçi, “On Yıllık Harp ve Topyekûn Seferberlik”<em>, Osmanlı Askeri Tarihi Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri 1792-1918</em>, ed. Gültekin Yıldız (İstanbul: Timaş Yayınları, 2017), 290.; Amerikan İç</p>
<p>Savaşı’nın topyekûn savaş kavramına dahil edilip edilemeyeceği hakkında yapılan çalışmalar için bkz. Mark E. Neely, &#8220;Was the Civil War a Total War?&#8221; <em>Civil War History </em>37, no.1 (1991): 5-28.</p>
<p>DOI: 10.1353/cwh.1991.0017., Wayne Wei-Siang Hsieh, &#8220;Total War and the American Civil War Reconsidered: The End of an Outdated &#8220;Master Narrative&#8221;.&#8221; <em>Journal of the Civil War Era </em>1, no. 3 (2011): 394-408. <a href="http://www.jstor.org/stable/26070141">http://www.jstor.org/stable/26070141.</a></p>
<p><sup>6</sup> Bruce Catton, <em>America Goes to War The Civil War and Its Meaninig In American Culture</em>,</p>
<p>(Middletown: Wesleyan University Press, 1986), 14.</p>
<p><sup>7</sup> Bruce Catton, <em>The American Heritage Picture History of the Civil War</em>, ed. Richard M. Ketchum (New York: Bonanza Books, 1982), 9.</p>
<p><sup>8</sup> Allan Nevins, Henry Steele Commager, <em>Amerika Birleşik Devletleri Tarihi</em>, çev. Halil İnalcık (Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2014), 202.</p>
<p><sup>9</sup> Gary W. Gallagher ve diğ., <em>The American Civil War This Mighty Scourge Of War</em>, (Oxford: Osprey Publishing, 2003), 11.</p>
<p><sup>10</sup> <em>The Civil War A Visual History</em>, ed. Jemima Dunne-Paula Regan (New York: Penguin Random House, 2015), 22.</p>
<p><sup>11</sup> James M. McPherson, <em>The Atlas Of The Civil War</em>, (Philadelphia: Courage Books, 2005), 9.</p>
<p><sup>12</sup> Nevins, <em>a.g.e.</em>, 241.</p>
<p><sup>13</sup> McPherson, <em>a.g.e.</em>, 9.</p>
<p><sup>14</sup> <em>The Civil War A Visual History</em>, 23.</p>
<p><sup>15</sup> Gallagher, <em>a.g.e</em>, 26.</p>
<p><sup>16</sup> Nevins, <em>a.g.e.</em>, 251.</p>
<p><sup>17</sup> <em>A.g.e.</em>, 259.</p>
<p><sup>18</sup> Kevin Hillstrom, Laurie C. Hillstrom, <em>American Civil War Reference Library</em>, <em>American Civil War: Almanac</em>, ed. Lawrence W. Baker (Michigan: U-X-L, 2000), 68.</p>
<p><sup>19</sup> Williamson A. Murray, “Mekanize Savaş Çağı”, <em>Cambridge Savaş Tarihi</em>, ed. Geoffrey Parker, çev. Füsun Tayanç-Tunç Tayanç (İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2018), 246.</p>
<p><sup>20</sup> Gös.yer.</p>
<p><sup>21</sup> Nevins, <em>a.g.e.</em>, 263</p>
<p><sup>22</sup> Gös.yer.</p>
<p><sup>23</sup> Peter Doyle, “<em>Military geology and the Battle of Gettysburg, July 1863</em>”, Geology Today. Vol 22. no. 4, 143.</p>
<p><a href="https://doi.org/10.1111/j.1365-2451.2006.00571.x" target="_blank" rel="noopener">https://doi.org/10.1111/j.1365-2451.2006.00571.x</a></p>
<ul>
<li>İç Savaş Esnasında Kuzeyin düzenli</li>
</ul>
<p><sup>24</sup> Brian Holden Reid, “<em>1863: Military Turning Points, Gettysburg, Vicksburg, Tullahoma</em>”, OAH Magazine of History, Vol. 27, No. 2, 23.</p>
<p>DOI: 10.1093/oahmag/oat008</p>
<p><sup>25</sup> McPherson, <em>a.g.e.</em>, 118.</p>
<p><sup>26</sup> Albert A. Nofi, <em>The Gettysburg Campaign, June-July 1863</em>, (Pennsylvania: Combined Books, 1997), 63.</p>
<p><sup>27</sup> Bruce Catton, <em>This Hallowed Ground: The Story of the Union Side of the Civil War</em>, (New Jersey: Castle Books, 2002), 292.</p>
<p><sup>28</sup> John Keegan, <em>The American Civil War A Military History</em>, (New York: Alfred A. Knopf, 2009), 245-246.</p>
<ul>
<li>Birlik ve Konfederasyoncuların asker sayıları ile ilgili kaynaklarda birtakım farklılıklar vardır. Örneğin James Ford Rhodes 2 Temmuz günü gerçekleşen muharebede Lee’nin 000, Meade’in ise</li>
</ul>
<p>93.500 askere sahip olduğunu söyler; James Ford Rhodes, “<em>The Battle of Gettysburg</em>”, The American Historical Rewiew, Vol. 4, No. 4, (Temmuz, 1899), 672.</p>
<p>DOI:10.2307/1833783.</p>
<p><sup>29</sup> John C. Fredriksen, <em>Chronology of American Military History Volume I: Indepence to Civil War 1775 to 1865</em>, (New York: Facts On File, 2010), 531.</p>
<p><sup>30</sup> Catton, <em>This Hallowed Ground</em>…, 293.</p>
<p><sup>31</sup> McPherson, <em>a.g.e.</em>, 121.</p>
<p><sup>32</sup> Fredriksen, <em>a.g.e.</em>, 532.</p>
<p><sup>33</sup> Philip Katcher, The Army of Northern Virginia: Lee’s Army in the American Civil War 1861-1865, (New York and London, Fitzroy Dearborn, 2003), 215.</p>
<p><sup>34</sup> <em>a.g.e.</em>, 217.</p>
<p><sup>35</sup> Gös.yer.</p>
<p><sup>36</sup> McPherson, <em>a.g.e.</em>, 123.</p>
<p><sup>37</sup> Catton, <em>America Goes to War</em>…, 15.</p>
<p><sup>38</sup> Gültekin Yıldız, “Kara Kuvvetleri”<em>, Osmanlı Askeri Tarihi Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri 1792- 1918</em>, ed. Gültekin Yıldız (İstanbul: Timaş Yayınları, 2017), 63.</p>
</div></div>
<div class="su-spoiler su-spoiler-style-default su-spoiler-icon-plus su-spoiler-closed" data-scroll-offset="0" data-anchor-in-url="no"><div class="su-spoiler-title" tabindex="0" role="button"><span class="su-spoiler-icon"></span>Kaynakça</div><div class="su-spoiler-content su-u-clearfix su-u-trim">
<ol start="446">
<li>Murray, Williamson. “Mekanize Savaş Çağı”. <em>Cambridge Savaş Tarihi</em>. ed. Geoffrey Parker. çev. Füsun Tayanç-Tunç Tayanç. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2018, 239-446.</li>
</ol>
<p>Beşikçi, Mehmet. “On Yıllık Harp ve Topyekûn Seferberlik”<em>. Osmanlı Askeri Tarihi Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri 1792-1918</em>. ed. Gültekin Yıldız. İstanbul: Timaş Yayınları, 2017, 287-312.</p>
<p>Catton, Bruce. <em>The American Heritage Picture History of the Civil War</em>, ed. Richard</p>
<ol start="1982">
<li>Ketchum New York: Bonanza Books, 1982.</li>
</ol>
<p>&nbsp;</p>
<p><u>                    </u>. <em>America Goes to War The Civil War and Its Meaninig In American Culture</em>. Middletown: Wesleyan University Press, 1986.</p>
<p><u>            </u>. <em>This Hallowed Ground: The Story of the Union Side of the Civil War</em>. New Jersey: Castle Books, 2002.</p>
<p>Doyle, Peter. “Military geology and the Battle of Gettysburg, July 1863”. <em>Geology Today</em>, 22, No. 4, 142-149. DOI: 10.1111/j.1365-2451.2006.00571.x [Erişim Tarihi:</p>
<p>24.01.2021].</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Fredriksen, John. <em>Chronology of American Military History Volume I: Indepence to Civil War 1775 to 1865</em>. New York: Facts On File, 2010.</p>
<p>Gallagher, Gary. <em>The American Civil War This Mighty Scourge of War</em>. Oxford: Osprey Publishing, 2003.</p>
<p>Hillstrom,  Kevin,  Laurie  C.  Hillstrom.   <em>American   Civil   War   Reference Library</em>, <em>American Civil War: Almanac</em>. ed. Lawrence W. Baker. Michigan: U-X-L, 2000.</p>
<p>Hsieh, Wayne Wei-Siang. &#8220;Total War and the American Civil War Reconsidered: The End of an Outdated &#8220;Master Narrative”. <em>Journal of the Civil War Era</em>, 1. No. 3 (2011): <a href="http://www.jstor.org/stable/26070141" target="_blank" rel="noopener">394-408. http://www.jstor.org/stable/26070141.</a> [Erişim Tarihi: 21.01.2021]
<p>Katcher, Philip. <em>The Army of Northern Virginia: Lee’s Army in the American Civil War 1861-1865</em>, New York and London, Fitzroy Dearborn, 2003.</p>
<p>Keegan, John. <em>The American Civil War A Military History</em>. New York: Alfred A.</p>
<p>Knopf, 2009.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>McPherson, James. <em>The Atlas Of The Civil War</em>. Philadelphia: Courage Books, 2005.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Neely, Mark. &#8220;Was the Civil War a Total War?&#8221; <em>Civil War History</em>, 37, No. 1 (1991): 5-28. DOI: 10.1353/cwh.1991.0017. [Erişim Tarihi: 26.01.2021]
<p>Nevins, Allan, Henry Steele Commager. <em>Amerika Birleşik Devletleri Tarihi</em>. çev. Halil</p>
<p>İnalcık. Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2014.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Özkeçeci-Taner, Billur. “İç Savaş”. <em>Güvenlik Yazıları Serisi</em>, No.12, Ekim 2019. https://trguvenlikportali.com/wpcontent/uploads/2019/10/IcSavas_BinnurOzkececiTaner_v.1.pdf DOI: 10.13140/RG.2.2.31973.14567 [Erişim Tarihi: 17.01.2020].</p>
<p>Reid, Brian Holden. “1863: Military Turning Points, Gettysburg, Vicksburg, Tullahoma”, <em>OAH Magazine of History</em>, 27, No. 2, 23-27. DOI: 10.1093/oahmag/oat008 [Erişim Tarihi: 19.01.2021].</p>
<p>Rhodes, James Ford. “The Battle of Gettysburg”. <em>The American Historical Rewiew</em>, 4, No. 4, (1899): 665-677. DOI:10.2307/1833783. [Erişim Tarihi: 19.01.2021].</p>
<p>Şayin, Cevat. “Askerî Tarih Araştırmasında Yeni Bir Yaklaşım 3T (Teşkilat, Teçhizat, Tefakkürat)”. <em>Osmanlı Askerî Tarihini Araştırmak: Yeni Kaynaklar, Yeni Yaklaşımlar</em>. der. Cevat Şayin, Gültekin Yıldız. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2012, 58-88.</p>
<p><em>The Civil War A Visual History</em>. ed. Jemima Dunne-Paula Regan. New York: Penguin</p>
<p>Random House, 2015.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Uyar, Mesut. <em>Dünya Askerî Tarihi</em>. İstanbul: Doğu Kütüphanesi, 2020.</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Von Clausewitz, Carl. <em>Savaş Üzerine</em>. çev. Selma Koçak. İstanbul: Doruk Yayınları,</p>
<p>2019.</div></div>
<p>&#8220;<strong>Amerikan İç Savaşı</strong>&#8221; benzeri yazılar okumak için <a href="https://siyaksibak.com/category/tarih-kac/"><strong>buraya</strong> </a>tıklayınız.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://siyaksibak.com/amerikan-ic-savasi-gettysburg-muharebesi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Yirminci Yüzyıla Kadar Tüfek Teknolojisi</title>
		<link>https://siyaksibak.com/yirminci-yuzyil-tufek-teknolojisi-tarihi/</link>
					<comments>https://siyaksibak.com/yirminci-yuzyil-tufek-teknolojisi-tarihi/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Kutalmış]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 09 Feb 2021 18:51:22 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tarih]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://siyaksibak.com/?p=2548</guid>

					<description><![CDATA[Tüfek teknolojisi&#8230; Tarafların kendi iradelerini düşmana kabul ettirmeye zorlamak amacıyla kuvvet kullanma eylemi1 olarak tanımlanan savaşı, diğer şiddet kullanma biçimlerinden ayıran özellikler; örgütlü, yasal ve ölümcül olmasıdır.2 Ateşli silahların tarih sahnesine çıkmasından çok evvel insanoğlunun, birbirine şiddet uyguladığı arkeolojik buluntular ile sabittir. Ancak bu şiddet eylemlerinin ‘‘savaş’’ olgusuna dahil edilip edilemeyeceği tartışmalı bir konudur. Savaşın ilk çağlarda var olup olmadığına ilişkin en somut kanıt, M.Ö. 8000 dolaylarında askerî bir tehdide karşı inşa edildiği düşünülen Filistin’deki Cenin şehri duvarlarıdır.3 Savaş olgusuna dahil edilsin ya da edilmesin, erken dönemlerde tarafların birbirlerine uyguladığı şiddet tatbikinde kullanılan birtakım araç-gereç ve silahlar vardır ki bunlar [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Tüfek teknolojisi</strong>&#8230; Tarafların kendi iradelerini düşmana kabul ettirmeye zorlamak amacıyla kuvvet kullanma eylemi<sup><a href="#_bookmark1">1</a></sup> olarak tanımlanan savaşı, diğer şiddet kullanma biçimlerinden ayıran özellikler; örgütlü, yasal ve ölümcül olmasıdır.<sup><a href="#_bookmark2">2 </a></sup>Ateşli silahların tarih sahnesine çıkmasından çok evvel insanoğlunun, birbirine şiddet uyguladığı arkeolojik buluntular ile sabittir. Ancak bu şiddet eylemlerinin ‘‘savaş’’ olgusuna dahil edilip edilemeyeceği tartışmalı bir konudur. Savaşın ilk çağlarda var olup olmadığına ilişkin en somut kanıt, M.Ö. 8000 dolaylarında askerî bir tehdide karşı inşa edildiği düşünülen Filistin’deki Cenin şehri duvarlarıdır.<sup><a href="#_bookmark3">3 </a></sup>Savaş olgusuna dahil edilsin ya da edilmesin, erken dönemlerde tarafların birbirlerine uyguladığı şiddet tatbikinde kullanılan birtakım araç-gereç ve silahlar vardır ki bunlar genel olarak ilkel ok-yay, orak, çekiç, balta, mızrak ve bıçak gibi hem avlanma hem de askerî amaçla kullanılabilen aletlerdir. Bu aletler, savaş meydanlarındaki üstünlüklerini ateşli silahların tedavüle girmesi ile zaman içinde yitirerek muharebe meydanlarından çekilmişlerdir.</p>
<h2>1. Ateşli Silahların Kullanılmaya Başlanması<img loading="lazy" decoding="async" class="size-full wp-image-2555" style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', 'Bitstream Charter', Times, serif; font-weight: 400; font-size: 19.4286px;" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-ne-zaman-icat-edildi.jpg" alt="tüfek ne zaman icat edildi" width="640" height="480" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-ne-zaman-icat-edildi.jpg 640w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-ne-zaman-icat-edildi-300x225.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-ne-zaman-icat-edildi-180x135.jpg 180w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-ne-zaman-icat-edildi-400x300.jpg 400w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-ne-zaman-icat-edildi-600x450.jpg 600w" sizes="auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px" /></h2>
<p>Barutun keşfi, ateşli silahların gelişimine öncülük eden devrim niteliğinde bir yenilik getirdi. Barut üretmek için kullanılan doğru formül <em><a href="https://siyaksibak.com/tarih-ne-demek/" target="_blank" rel="noopener">tarih</a></em>te ilk kez dokuzuncu yüzyılda Çin&#8217;de keşfedildi.<sup><a href="#_bookmark4">4 </a></sup>Başlangıçta salt askerî maksat ile kullanılmasa da patlayıcı özelliği barutun savaşlarda kullanılmasının yolunu açtı. Barutun Doğu’dan Batı’ya doğru olan serüveni ve Avrupalıların barut ile tanışmaları hakkında birtakım ihtilaflar olmasına rağmen yaygın kanaat, bu tanışmanın muhtemelen Moğollar sayesinde olduğudur.<sup><a href="#_bookmark5">5</a></sup> Ateşli silahların Avrupa’ya gelişi başlarda uğursuz ve şeytani olarak karşılansa da<sup><a href="#_bookmark6">6</a></sup> buna rağmen ateşli silahların kullanımının yaygınlaşması büyük bir hızla gerçekleşti. Bu noktada Avrupalıların en büyük sıkıntısı barutun masrafıydı. Avrupalılar, Çin ve Hindistan’ın sahip olduğu doğal güherçile yataklarından yoksunlardı.<sup><a href="#_bookmark7">7 </a></sup>Bu yüzden tam manası ile elde taşınabilen ateşli silahların üretimine, barut kalitesinin iyileştirilmesi ile başlandı.</p>
<p>Her ne kadar Çin’de keşfedilmiş olsa da Çin’dekinin aksine barut, Avrupa’da salt askerî maksatlarla kullanıldı. Avrupalılar barutla çalışan ateşli silahları on dördüncü yüzyılın ilk yıllarından itibaren kullanmaya başladılar.<sup><a href="#_bookmark8">8</a></sup> Güherçile, odunkömürü ve kükürt karışımından oluşan barutun icadı ve ateşli silahlarda kullanımı geç Ortaçağ tarihinin en mühim olaylarından birisi olmakla birlikte, barutun icadından evvel yukarıda saydığımız vurucu, delici, kesici ve atıcı gibi ayrı sınıflara ait ilk silahlar, barutun keşfi sonrası ateşli silahların muharebe sahalarında boy göstermesine rağmen etkinliklerini hemen kaybetmediler. Küçük kalibreli ateşli silahlar on dördüncü yüzyılda Avrupa’daki savaş meydanlarında gözüktüğünde atış hızlarının ve etki menzillerinin düşük olması sebebi ile uzun süre ok ve yaya bariz bir üstünlük kuramadılar.<sup><a href="#_bookmark9">9</a></sup> Ancak buna rağmen bu silahların klasik silahlardan farklı olarak kas gücüne ve kişisel yeteneğe bağlı olmaması ve küçük yaştan itibaren uzun bir talim görerek uzmanlaşma gerektirmemesi, ateşli silahların ilkel, hantal ve atış hızı düşük olsa da savaş meydanlarında yer edinebilmelerini sağladı.<sup><a href="#_bookmark10">10 </a></sup>Ateşli silahların savaşın icrasında merkezi bir konuma gelmesi ise on altıncı yüzyılda gerçekleşti.<sup><a href="#_bookmark11">11</a></sup></p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="size-large wp-image-2564" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisinin-muharebelere-etkisi-1024x682.jpg" alt="Tüfek teknolojisinin muharebelere etkisi" width="1024" height="682" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisinin-muharebelere-etkisi-1024x682.jpg 1024w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisinin-muharebelere-etkisi-300x200.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisinin-muharebelere-etkisi-768x512.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisinin-muharebelere-etkisi-800x533.jpg 800w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisinin-muharebelere-etkisi.jpg 1280w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></p>
<h3><em>1.1. </em>19.Yüzyıla Kadar Ateşleme Sistemlerinin Gelişimi</h3>
<p>Ahşap kundak üzerine yerleştirilmiş namludan ve namludaki ateşleme tertibatı ile nişangâhtan ibaret bir ateşli el silahı olan tüfeğin<sup><a href="#_bookmark12">12 </a></sup>piyade tarafından portatif olarak ilk gerçek kullanımı İspanya’da gerçekleşti. Arkebüz olarak isimlendirilen bu<strong> tüfekler</strong> yiv-setsiz namlulu, ağızdan doldurulan ve metal bilye mermiler atan bir silahtı. Arkebüzler 40 inç veya 1 metre arasında değişen çok uzun bir namluya sahiptiler.<sup><a href="#_bookmark13">13</a></sup> Arkebüz tek bir kişinin kullanabilmesi için uygun olsa da çizimlerinden anlaşılacağı üzere, uzun namlu ve ağırlık problemi kaynaklı olarak ateşlenmesi için namlu altına bir destek konulması gerekiyordu. <strong>Tüfek teknolojisi</strong>ndeki en önemli iki gelişme ahşap kundağın geliştirilmesi ve fitilli mekanizmanın eklenmesi ile yaşandı. Ahşap kundak piyadenin nişan almasını ve tüfeği kontrol etmesini kolaylaştırırken, fitilli mekanizma (<em>matchlock</em>)’ın ortaya çıkması da <strong>tüfek teknolojisi</strong>ndeki bir başka önemli gelişme oldu.<sup><a href="#_bookmark14">14</a></sup> Fitilli mekanizma, silah elde tutulurken hedefe bakılarak atış yapılabilmesini sağlamak amacıyla namlu veya namluyu taşıyan kundak yanına serpantine, yani “S” harfine benzer şekilli bir parça takılması prensibi ile çalışmaktaydı. Bu parçanın maşaya benzer üst ucuna yavaş yanan bir fitil takılıyor ve silahın ateş alması sağlanıyordu.<sup><a href="#_bookmark15">15</a></sup></p>
<p>On altıncı yüzyıla gelindiğinde ilk gerçek mekanik ateşleme metodu olan zemberekli mekanizma (<em>wheellock</em>) icat edildi. Zemberekli mekanizma, çakmaktaşının oynar bir horoza sıkıştırılması ve tetik çekildiğinde çakmaktaşından kıvılcımlar çıkarak ateş alması prensibiyle çalışıyordu. Her ne kadar teknolojik açıdan <strong>tüfek teknolojisi</strong>nde yeni bir gelişme olsa da zemberekli mekanizmanın da birtakım dezavantajları vardı ki bunlar, iyi eğitilmemiş piyadenin elinde kazara tutuşma tehlikesinin varlığı ve ateşleme tertibatının oldukça karışık olmasıydı.<sup><a href="#_bookmark16">16</a></sup></p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="size-full wp-image-2556" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek.png" alt="tüfek" width="640" height="315" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek.png 640w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-300x148.png 300w" sizes="auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px" /></p>
<p>Bu noktada teknolojik gelişmelerde kısıtlayıcı rol oynayabilecek ve askerî maksatla kullanılacak olan bir aletin üretiminde göz önünde bulundurulması gereken iki önemli faktörden bahsetmek gerekir. Bunlar, teknolojinin kullanım kolaylığı ve maliyetidir. Burada zemberekli mekanizma örneğinde olduğu gibi her yeni teknoloji, kullanıma uygun olmayabilir. Özellikle ordu gibi büyük insan kitlelerini içinde barındıran bir oluşumda askerlere sağlanacak olan silahların üretim maliyetinin fazlalığı göze alınamayarak kullanılan teknolojinin terk edilmesi ihtimali de vardır. Bu durumda yeni teknolojinin gözden geçirilerek geliştirilmesi gerekmektedir.</p>
<p>Yukarıda bahsettiğimiz wheellock teknolojisinin etkin kullanımının önündeki engellerden dolayı, üretimi ve arıza çıkarması durumunda tâdili daha ucuz ve kolay, aynı zamanda daha güvenilir ateşleme sistemine sahip olacak bir mekanizma arayışlarına başlandı. Bu arayışın sonucu olarak da on altıncı yüzyılın ortalarında çakmaktaşlı mekanizma (<em>snaphaunce</em>) geliştirildi. Eski sisteme göre çakmak mekanizması daha basit ve sağlam olan bu sistemin, bir aksaklık olması halinde onarımı da daha basitti.<sup><a href="#_bookmark17">17</a></sup> Ateşleme mekanizmalarının evrimi snaphaunce ile son bulmadı. Çalışma prensibi snaphaunce ile aynı olan ancak birkaç iyileştirilmenin yapıldığı çakmaklı mekanizma (<em>flintlock</em>) zaman içerisinde onun yerini aldı. Çakmaklı <strong>tüfek teknolojisi</strong> ile birlikte piyadelere iki elini birden kullanma ve tüfeğini daha hızlı doldurma olanağı sağlandı. On yedinci yüzyılın ortalarına gelindiğinde Avrupa’da ağırlığı oldukça fazla ve dolayısıyla da kullanımı zor fitilli <strong>tüfek teknolojisi</strong> yerlerini artık, rüzgâr ve yağmurun etki düzeyinin oldukça azaldığı -fitilli<strong> tüfek teknolojisi</strong>ne göre- ve süvarilerinde kullanımına açık çakmaklı <strong>tüfek teknolojisine</strong> bırakmıştı. Bu tarihten itibaren <strong>tüfek teknolojisi</strong>nde uzun bir süre büyük bir değişiklik yaşanmadı.<sup><a href="#_bookmark18">18</a></sup></p>
<h3><em>1.2. </em>Tüfek Teknolojisinin Muharebelere Etkisi</h3>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="size-full wp-image-2565" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/atesleme-sistemlerinin-gelisimi.jpg" alt="ateşleme sistemlerinin gelişimi" width="640" height="425" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/atesleme-sistemlerinin-gelisimi.jpg 640w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/atesleme-sistemlerinin-gelisimi-300x199.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px" /></p>
<p>Daha evvel değinildiği gibi ilk ateşli silahların performansı bir komutanın arzu edeceğinden çok daha azdı. <strong>Tüfek</strong>ler ile ilgili problem yalnızca kullanılan barutun kalitesi ile alakalı değil aynı zamanda kullanımı için askerlerin harcadığı süre ile de ilişkiliydi. Menzillerin az olmasının yanı sıra bir tüfeğin yeniden doldurulması ve ateşlenmesi esnasında geçen süre, henüz süvarilerin oldukça etkin olduğu savaş meydanlarında <strong>tüfek</strong>çilerin hayatını riske atmaktaydı. Bu durumun yansıması ise <strong>tüfek</strong>çilerin muharebe esnasında mızraklı askerler tarafından korunması oldu.<sup><a href="#_bookmark19">19 </a></sup>Öyle ki on altıncı yüzyılda okçuların yerini alan <strong>tüfek</strong>li askerler ile mızraklı piyadelerin savaş meydanlarındaki oran dağılımı hemen hemen eşitti.<sup><a href="#_bookmark20">20</a></sup> Piyadenin muharebe performansını etkileyen bu duruma çözüm olarak Fransa da ilk süngü icat edildi. Tıpa süngü denilen bu yeniliğin ilk kullanımı bıçağın namluya doğrudan sokulması ile kullanılıyordu ki bu da piyadenin ateş etmesine mâni bir durum idi. Süngü takılı iken silahı ateşleme fırsatı veren üçgen kesitli kabzasız bir bıçak olan gerçek soket süngüler 1690’larda kullanıma girdi.<sup><a href="#_bookmark21">21 </a></sup>Süngünün dar bir bilezik yardımıyla namlunun ucuna takılması piyadenin ateş etmesine imkân sağlıyordu.</p>
<p>On yedinci yüzyıla gelindiğinde dahi dönemin<strong> tüfek teknolojisi</strong> görece gelişmiş olsa da dönemin ağızdan dolan yiv-setsiz <strong>tüfek</strong>lerinin yeniden ateşlenme süresi, menzili, mermilerin isabet oranı ve düşmana verdiği hasar oldukça az olduğundan, ancak çok sayıda asker eşzamanlı hareket eden saflar oluşturabilirse ateş üstünlüğü ele geçirilebiliyordu.<sup><a href="#_bookmark22">22</a></sup> Yaylım ateşi denilen bu taktiğin mucitleri on altıncı yüzyılın sonunda Nassaulu Kont Maurice ve Willem Lodewijk’ti.<sup><a href="#_bookmark23">23</a></sup> Maurice ve Lodewijk, Aelianus&#8217;un Taktika&#8217;sını okurken, lejyonlarda uygulanan cirit ve sapan misketi atanların açtığı yaylım ateşini, dönüşümlü<strong> tüfek</strong>çi hatları tarafından da uygulayabileceğini fark ettiler. Bu taktiksel yenilik, grup atışını meydana getirerek tüfeği ateşleyen safların geri çekilerek yeniden doldurmalarına imkân sağlamasına ve halihazırda bekleyen safların ise harekete geçerek o sırada ateş gücünü kesintisiz devam ettirmelerine imkân verdi. Böylelikle ağızdan dolma tüfeğin dezavantajlarından biri olan yavaş ateş hızının telafi edilmesi ve ateş gücünün artırılması sağlanmış oldu.</p>
<h2>2. 19.Yüzyıl Tüfek Teknolojisindeki Gelişmeler</h2>
<h2><img loading="lazy" decoding="async" class="size-large wp-image-2558" style="font-family: Georgia, 'Times New Roman', 'Bitstream Charter', Times, serif; font-weight: 400; font-size: 19.4286px;" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-nedir-1024x304.jpg" alt="tufek nedir" width="1024" height="304" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-nedir-1024x304.jpg 1024w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-nedir-300x89.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-nedir-768x228.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-nedir-1536x456.jpg 1536w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-nedir-800x238.jpg 800w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-nedir.jpg 1920w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></h2>
<p>On dokuzuncu yüzyılda sivil ve askeri teknolojilerin gelişimi açısından devrim niteliğinde gelişmeler yaşandı. Buhar makinesinin icadını müteakip James Watt, bu icadı geliştirerek 1784’te ilk sanayi tipi buhar makinasını icat etti. Ancak buhar teknolojisinin gelişip yaygınlaşması daha çok on dokuzuncu yüzyılda vuku buldu. Buhar gücü ile çalışan gemiler ve demiryolu lokomotifleri ulaştırmada, buhar makinaları ise endüstriyel üretimde radikal değişikliklere yol açtı. Şüphesiz tüm bu gelişmeler olurken değişimin askerî teknolojiye yansıması kaçınılmaz bir durumdu, çünkü buhar devrimi beraberinde üretimi getirmiş, bu da silah parçası ve teçhizatı imalini kolaylaştırmıştı.</p>
<h3><em>2.1. </em>Kapsüllü Tüfek Teknolojisi</h3>
<p>On dokuzuncu yüzyılın henüz başlarında ağızdan dolan çakmaklı <strong>tüfek teknolojisi</strong> standart piyade tüfeği olarak yaygın şekilde kullanılmaktaydı fakat yüzyılın başlarında yaşanan mühim bir gelişme, bakır yahut pirinç kapsüllü ve yeni tip horozlu mekanizmanın icadı (<em>percussion lock</em>) ile bu durum değişmeye başladı. İskoç Rahip ve mucit Alexander John Forsyth, bir kapsül içerisine cıva fülminat yerleştirilerek, barutun ateşlenebileceğinin farkına vardı.<sup><a href="#_bookmark24">24</a></sup> Kapsüllü <strong>tüfek teknolojisi</strong> sayesinde, hava muhalefeti sırasında problem yaratan çakmaklı ateşleme sistemi terk edilmeye başlandı. Çünkü cıva patlayıcıları, çakıldığında ateş almakta bu sayede de harici bir ateş veya patlamaya gerek kalmamaktaydı. Joshua Shaw, 1822&#8217;de metal <strong>tüfek</strong> kapsülünün seri üretimini yaptı. Bu sistemde, atış deliğine yerleştirilen kapsül asıl barutu ateşliyordu.<sup><a href="#_bookmark25">25</a></sup><img loading="lazy" decoding="async" class="size-full wp-image-2557" style="font-size: 19.4286px;" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisi.jpg" alt="tüfek teknolojisi" width="820" height="535" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisi.jpg 820w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisi-300x196.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisi-768x501.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisi-800x522.jpg 800w" sizes="auto, (max-width: 820px) 100vw, 820px" /></p>
<p>Söz konusu teknoloji ateşleme sistemine yenilik getirse de piyade <strong>tüfek</strong>lerinde halledilmesi gereken sorunlar bununla sınırlı değildi. Kapsüllü tüfekler hala yiv-setsiz olarak kullanılıyordu ki, bu da atışların isabet oranının düşük ve menzillerinin kısa olması anlamına gelmekteydi. Dolayısıyla bu problemlerinde halledilmesi için birtakım yenilikler yapılması zorunluydu. Söz konusu yüzyılda kapsüllü tüfeklerin kullanılmasını takiben yaşanan yenilik, doğal olarak menzil ve isabet sorunu odaklıydı. Bu problemin çözümü için yapılan çalışmalar kapsüllü tüfeklerin yivli olarak tasarlanması yeniliğini doğurdu. Şimdiye dek merminin namluya tam oturmamasından ve ateşlemeyi tetikleyen gazların sızarak işlevini yitirmesinden kaynaklı sorunların çözümü yivli tüfeklerde görüldü.<sup><a href="#_bookmark26">26 </a></sup>Aslında on altıncı yüzyıldan beri yivli<strong> tüfek teknolojisi</strong> bilinmekteydi ancak dönemin <strong>tüfek teknolojisi</strong> namludan dolar olduğundan, setler yüzünden mermiyi doldurmak oldukça zor ve yavaştı.<sup><a href="#_bookmark27">27</a></sup></p>
<p>Yaşanan problemin çözülmesine yönelik ilk çalışmalardan birisini, İngiliz subay Yüzbaşı Norton 1823’te yivli <strong>tüfek teknolojisi</strong> kullanılmak üzere mermi tasarlayarak yaptı.<sup><a href="#_bookmark28">28 </a></sup>Bu mermi ile tüfeği doldururken, merminin yivlere oturmasını sağlamak için iyice sıkıştırılması gerekiyordu ki bu durum silahların ağızdan doldurulmasını zorlaştırmaktaydı. Norton bu sorunu mermi tabanını oyarak giderdi, bu sayede silah ateşlendiğinde çıkan mermi</p>
<p>gaz basıncı ile genişlemekte ve namludaki yivlere iyice oturmaktaydı.<sup><a href="#_bookmark29">29 </a></sup>Ancak başta İngiliz Mühimmat Dairesi olmak üzere askerî çevreler, 1839’a kadar bu yeni icada fazla ilgi göstermedi.<sup><a href="#_bookmark30">30 </a></sup>1849 senesinde Fransız Yüzbaşı <em><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Claude-%C3%89tienne_Mini%C3%A9" target="_blank" rel="noopener">Claude-Etienne Minie</a></em>, geçmiş dizaynları daha da geliştirerek <strong>tüfek teknolojisi</strong>nde yaşanan bu problemi ortadan kaldıracak çözümü buldu. Minie’nin tasarladığı kurşun, gövdesi silindir, ucu konik ve dibi oyuk bir şekildeydi. Bu kurşun, namlu çapından daha ufak olduğu için kolaylıkla doldurulabiliyordu. Ateşlendiği zaman dipteki oyuk sayesinde genişleyen kurşun barutun kaçmasını önlemekte ve yivler de mermiye dönme imkânı sağladığı için isabet oranı yükselmekteydi.<sup><a href="#_bookmark31">31</a></sup> Minie mermisinin icadı ile birlikte<strong> tüfek teknolojisinde</strong> çözülmesi gereken sorunlar oldukça azalmış gözükmekteydi fakat, tüfek teknolojisi hala gelişime açıktı ve önünde kat etmesi gereken uzun bir yol vardı.</p>
<h3><em>2.2. (</em>Kuyruktan Dolar) İğneli Tüfek Teknolojisi</h3>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="size-large wp-image-2566" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-1024x820.jpg" alt="tüfek" width="1024" height="820" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-1024x820.jpg 1024w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-300x240.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-768x615.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-800x640.jpg 800w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek.jpg 1152w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></p>
<p>On dokuzuncu yüzyılın ortalarına gelindiğinde savaşın icrası hala ağızdan dolar <strong>tüfek teknolojisi</strong> ile yürütülmekteydi. Piyadenin muharebe esnasında ayakta olması zorunluluğunu doğuran bu durum, askerlerin düşmana açık hedef teşkil etmesi açısından oldukça sıkıntılıydı. Kuyruktan dolar iğneli <strong>tüfek teknolojisi</strong>nin sahneye çıkması her şeyi değiştirdi çünkü kuyruktan dolar<strong> tüfek teknolojisi</strong> sayesinde piyadeler artık yere yatarak da silahlarını doldurabilmekteydi. Sistemin mucidi Johann Nikolaus Dreyse, 1827 senesinde standart ağızdan dolar tüfekler üzerine yoğunlaşarak işe başlasa da kuyruktan dolar tüfeklere yönelerek 1835’te iğneli tüfekleri mükemmelleştirdi.<sup><a href="#_bookmark32">32</a></sup> İğneli <strong>tüfek teknolojisi</strong> Prusya askerî çevreleri tarafından o kadar beğenildi ki kral ve danışmanları 1840 senesinde altmış bin adet Dreyse model tüfek siparişi vererek piyade askerlerini bunlarla donattılar.<sup><a href="#_bookmark33">33</a></sup> 1866 senesine gelindiğinde Prusya ordusu modası geçmiş olmasına rağmen Avusturya ile girdikleri savaşta hala bu <strong>tüfek</strong>leri kullanmaktaydı.<sup><a href="#_bookmark34">34</a></sup> Aynı sene içerisinde Fransa’da Chassepot, kendi adı verilen ve Dreyse’den daha iyi performansa sahip tüfeği geliştirdi. Silahın kuyruğunu kauçuk bir halka ile kaplayarak barut gazı kaçağını azaltan Chassepot, tüfeğin menzilini 1600 metreye çıkarmayı başarmıştı.<sup><a href="#_bookmark35">35</a></sup></p>
<h2>3. Amerikan Sistemi ve Tüfek Teknolojisinin Standardizasyonu</h2>
<p>Amerikalı mucit, makine mühendisi ve üretici Eli Whitney, günümüzde pamuk çırçır makinasının mucidi olarak bilinir. Ancak Whitney’nin daha büyük bir başarısı değiştirilebilir parçaların (interchangeable) seri üretim konseptini geliştirmesidir. Daha önce bahsettiğimiz gibi sanayi devrimi ile birlikte kol gücü yerini artık buhar gücü ile çalışan makinelere bırakmaya başlamıştı. On dokuzuncu yüzyılın başında Avrupa’da küçük ateşli silahlar zanaatkarlar tarafından elle üretilmekteydi. Askerî sanayide makineleşme ilk olarak Amerika’da başlamış ve diğer ülkeleri de bu gelişmeye adapte olmak amacıyla harekete geçirmişti.<sup><a href="#_bookmark36">36</a></sup> Öyle ki İngiltere, ABD’nin silah üretiminde yakaladığı gelişmeyi yerinde incelemek amacı ile Amerika’ya gözlem için bir heyet göndermiş ve bu gözlemciler kendilerininkinden oldukça farklı buldukları bu tekniğe “Amerikan Sistemi” adını vermişlerdir.<sup><a href="#_bookmark37">37</a></sup></p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="size-large wp-image-2567" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisi-ve-atesli-silahlar-1024x768.jpg" alt="tüfek teknolojisi ve ateşli silahlar" width="1024" height="768" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisi-ve-atesli-silahlar-1024x768.jpg 1024w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisi-ve-atesli-silahlar-300x225.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisi-ve-atesli-silahlar-768x576.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisi-ve-atesli-silahlar-180x135.jpg 180w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisi-ve-atesli-silahlar-400x300.jpg 400w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisi-ve-atesli-silahlar-600x450.jpg 600w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisi-ve-atesli-silahlar-800x600.jpg 800w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisi-ve-atesli-silahlar-1200x900.jpg 1200w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/tufek-teknolojisi-ve-atesli-silahlar.jpg 1500w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></p>
<p>Amerikan sistemi ki aynı zamanda değiştirilebilir parça sitemi olarak da bilinir<sup><a href="#_bookmark38">38</a></sup>, hafif silah üretiminde devrim niteliğinde bir gelişme yarattı. Bu sistem sayesinde<strong> tüfek</strong> parçalarının standart biçimde üretilerek, <strong>tüfek</strong> aksamlarının birbirleri ile değiştirilmesi mümkün kılınmaktaydı. Aynı zamanda karmaşık bileşenli ürünler dahi seri olarak ve düşük maliyette üretilebilmekteydi.<sup><a href="#_bookmark39">39 </a></sup>Amerikan Harp Dairesi’nin, 1820 senesinde Albay John Hall ile birbiriyle değiştirilebilir parçalara sahip bir <strong>tüfek</strong> için kontrat yapması ile Hall, 1823’te tektip olarak seri tüfekler üretmeye imkân sağlayan makinalar icat etti ve bu tarih, silah sanayinde ilk interchangeable bileşenlerden müteşekkil seri silah üretiminin başlangıç tarihi olarak kabul edildi.<sup><a href="#_bookmark40">40</a></sup></p>
<p>On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren <strong>tüfek teknolojisi</strong>nde gelişmeler devam etti. 1860’lara gelinene kadar kâğıt fişek kullanımı devam ediyordu ancak söz konusu<a href="https://siyaksibak.com/tarih-ne-demek/" target="_blank" rel="noopener"><em> tarihte</em></a> piyade tüfeği için tam atım kovanlı mermi tasarlanıp üretilmeye başlandı. Yine 1886’da dumansız barutun keşfedilmesi ile kara barutlu mermilerden vazgeçildi. Muharebe meydanlarında beklenmedik bir silahın: makineli tüfeğin boy göstermesi de bu tarihlere rasgelmektedir. Aslında ilk gerçek <strong>makineli tüfek</strong> ABD’li Hiram Maxim tarafından 1883’te icat edilmiş olsa da 1860 senesinde icat edilen Amerikan Gatling ve Fransız Mitrailleuse hızlı ama tek tek ateşlenen namlulardan oluştuğundan, bu silahlara <strong>çabuk ateşli tüfek</strong> (rapid fire gun) denilmesi daha doğrudur.<sup><a href="#_bookmark41">41</a></sup></p>
<h2>Tüfek Teknolojisinin Sonucu</h2>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="size-large wp-image-2568" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/atesli-silahlarin-kullanimi-1024x546.jpg" alt="ateşli silahların kullanımı" width="1024" height="546" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/atesli-silahlarin-kullanimi-1024x546.jpg 1024w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/atesli-silahlarin-kullanimi-300x160.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/atesli-silahlarin-kullanimi-768x410.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/atesli-silahlarin-kullanimi-800x427.jpg 800w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/02/atesli-silahlarin-kullanimi.jpg 1500w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></p>
<p>İlk ateşli silahların savaş sahnesine çıkışı on dördüncü yüzyılda oldu. Bugün yirmi birinci yüzyılda dahi ateşli silahlar, tüm dehşeti ile hatta eskisine oranla daha da yıkıcı etkilere sahip bir şekilde hayatımızın içerisinde yer almaya devam ediyor. İlk kullanıma başlanılmasından itibaren aradan geçen asırlarda <strong>tüfek teknolojisi</strong> değişti, gelişti ve “öldürme” konusunda mükemmelleşti. Söz konusu teknolojinin evrimini etkileyen temel parametreler, silahı kullanacak askerin ayrıca bir yetenek sergilemesine mahal bırakmayacak şekilde “kullanım kolaylığı” sağlamaya çalışmak ve üretiminin getirdiği finansal yükü azaltmak amacı ile “maliyet kolaylığı sağlamak” oldu. Kundağından namlusuna, ateşleme sisteminden barutuna kadar, tüfeği oluşturan kombinlerden her birisi zaman içerisinde bu parametrelere uyacak şekilde değişime ve dönüşüme uğradı. İlkel silahları zaman içerisinde yerinden eden <strong>tüfek</strong>, piyadenin temel savaş enstrümanı haline geldi. Ordulara birçok açıdan faydalar sağladı. Önce okçuları, süngünün icadı ile de mızraklı askerleri yerlerinden ederek insan ve iaşe açısından tasarruf ettirdi. Dahil olduğu kimi ordularda farklı taktik birimlerin yaratımı sayesinde askerî yapıların dönüşümünü sağladı. Ancak tüm bunlar olurken teknolojik ilerlemenin her zaman devlet, ordu, insan üçlemesi lehine olmadığı genellikle göz ardı edildi. Nihayetinde her teknoloji gibi, <strong>tüfek teknolojisi</strong> de tek başına savaş kazandırmaya yetmedi.</p>
<div class="su-spoiler su-spoiler-style-default su-spoiler-icon-plus su-spoiler-closed" data-scroll-offset="0" data-anchor-in-url="no"><div class="su-spoiler-title" tabindex="0" role="button"><span class="su-spoiler-icon"></span>Dipnot</div><div class="su-spoiler-content su-u-clearfix su-u-trim">
<p>1 Carl von Clausewitz, Savaş Üzerine, çev. Selma Koçak (İstanbul: Doruk Yayınları, 2019), 29-39.</p>
<p>2 Mesut Uyar, Dünya Askerî Tarihi, (İstanbul: Doğu Kütüphanesi, 2020), 36.</p>
<p>3 a.g.e., 38.</p>
<p>4 Jeremy Black, Savaş ve Dünya Askerî Güç ve Dünyanın Kaderi 1450-2000, çev. Yeliz Özkan (Ankara: Dost Kitabevi, 2009), 98.</p>
<p>5 Kenneth Chase, Firearms A Global History to 1700, (Cambridge: Cambridge University Press, 2003), 58.</p>
<p>6 a.g.e., 60.</p>
<p>7 gös.yer.</p>
<p>8 Carlo M. Cipolla, Yelken ve Top, çev. Aslı Kayabal (İstanbul: Kitap Yayınevi, 2003), 11.</p>
<p>9 Geoffrey Parker, Askeri Devrim Batı’nın Yükselişinde Askeri Yenilikler 1500-1800, çev. Tuncay Zorlu (İstanbul: Küre Yayınları, 2018), 50.</p>
<p>10 Uyar, a.g.e., 127.</p>
<p>11 Bert. S. Hall, Weapons and Warfare in Renaissance Europe Gunpowder, Technology and Tactics, (Baltimore &amp; London: Johns Hopkins University Press, 1997), 2.</p>
<p>12 Gábor Ágoston, ‘‘Osmanlı’da Top, Tüfek ve Tabur’’, Osmanlı’da Ateşli Silahlar Ve Askeri Devrim Tartışmaları, çev. Kahraman Şakul (İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2017), 157.</p>
<p>13 Hall, a.g.e., 96.</p>
<p>14 David Westwood, Rifles An Illustrated History of Their Impact, (California: ABC-CLIO, 2005), 7.</p>
<p>15 James H. Willbanks, Machine Guns An Illustrated History of Their Impact, (California: ABC- CLIO, 2004), 7.</p>
<p>16 Westwood, a.g.e., 9-12</p>
<p>17 a.g.e., 12-13.</p>
<p>18 Fatih Yeşil, İhtilâller Çağında Osmanlı Ordusu Osmanlı İmparatorluğu’nda Sosyoekonomik ve Sosyopolitik Değişim Üzerine Bir İnceleme (1793-1826), (İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2016), 136.</p>
<p>19 Parker, a.g.e., 54.</p>
<p>20 B. P. Hughes, Firepower Weapons Effectiveness On The Battlefield 1630-1850, (New York: Sarpedon, 1997), 75.</p>
<p>21 Uyar, a.g.e., 143.</p>
<p>22 <a href="http://www.kho.edu.tr/akademik/dekanlik/dekan.html" target="_blank" rel="nofollow noopener">Gültekin Yıldız</a>, “Kara Kuvvetleri”, Osmanlı Askeri Tarihi Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri 1792- 1918, ed. Gültekin Yıldız (İstanbul: Timaş Yayınları, 2017), 63.</p>
<p>23 Geoffrey Parker, “Hanedan Savaşları (1494- 1 660)”, Cambridge Savaş Tarihi, ed. Geoffrey Parker, çev. Füsun Tayanç-Tunç Tayanç (İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2018), 172.</p>
<p>24 Robert L. O’Connel, Of Arms And Men A History of War, Weapons and Aggression, (Oxford: Oxford University Press, 1990), 191.</p>
<p>25 Black, a.g.e., 296.</p>
<p>26 Ali İhsan Gencer, Ali Fuat Örenç, Metin Ünver, Türk-Amerikan Silah Ticareti Tarihi, (İstanbul: Doğu Kütüphanesi, 2008), 10.</p>
<p>27 Uyar, a.g.e., 179.</p>
<p>28 Gencer, a.g.e., 11.</p>
<p>29 Debra Wolter, Silah, Tabanca ve Tüfeklerin 800 Yıllık Tarihi, ed. Chris Stone, çev. Cenk Pamay (İstanbul: Kaknüs Yayınları, 2008), 154.</p>
<p>30 O’Connell, a.g.e., 191.</p>
<p>31 Uyar, a.g.e., 179.</p>
<p>32 Westwood, a.g.e., 91.</p>
<p>33 O’Connell, a.g.e., 203.</p>
<p>34 Westwood, a.g.e., 93.</p>
<p>35 Christon I. Archer ve diğ., Dünya Savaş Tarihi, çev. Cem Demirkan (İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2020), 484.</p>
<p>36 Gencer, a.g.e., 13.</p>
<p>37 David A. Hounshell, From The American System to Mass Production, 1800-1932: The Development of Manufacturing Technology in The United States, (Baltimore and London: John Hopkins University Press, 1984), 4.</p>
<p>38 Brian Holden Reid, The American Civil War and the Wars Of The Industrial Revolution, ed. John Keegan (New York: Alfred A. Knopf, 2009), 5.</p>
<p>39 Gencer, a.g.e., 14-15.</p>
<p>40 a.g.e., 16-17.</p>
<p>41 Uyar, a.g.e., 18 </div></div>
<div class="su-spoiler su-spoiler-style-default su-spoiler-icon-plus su-spoiler-closed" data-scroll-offset="0" data-anchor-in-url="no"><div class="su-spoiler-title" tabindex="0" role="button"><span class="su-spoiler-icon"></span>Kaynakça</div><div class="su-spoiler-content su-u-clearfix su-u-trim">
<p>KAYNAKÇA</p>
<p>Ágoston, Gábor. ‘‘Osmanlı’da Top, Tüfek ve Tabur’’. Osmanlı’da Ateşli Silahlar Ve Askeri Devrim Tartışmaları. çev. Kahraman Şakul. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2017, 147-169.</p>
<p>Archer, Christon I. John R. Ferris. Holger H. Herwig. Timothy E. Travers. Dünya Savaş Tarihi. çev. Cem Demirkan. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2020.</p>
<p>Black, Jeremy. Savaş ve Dünya Askerî Güç ve Dünyanın Kaderi 1450-2000. çev. Yeliz Özkan. Ankara: Dost Kitabevi, 2009.</p>
<p>Chase, Kenneth. Firearms A Global History to 1700. Cambridge: Cambridge University Press, 2003.</p>
<p>Cipolla, Carlo M. Yelken ve Top. çev. Aslı Kayabal. İstanbul: Kitap Yayınevi, 2003.</p>
<p>Clausewitz, Carl von. Savaş Üzerine. çev. Selma Koçak. İstanbul: Doruk Yayınları, 2019.</p>
<p>Gencer, Ali İhsan. Ali Fuat Örenç. Metin Ünver. Türk-Amerikan Silah Ticareti Tarihi. İstanbul: Doğu Kütüphanesi, 2008.</p>
<p>Hall, Bert S. Weapons and Warfare in Renaissance Europe Gunpowder, Technology and Tactics. Baltimore &amp; London: Johns Hopkins University Press, 1997.</p>
<p>Hounshell, David A. From The American System to Mass Production, 1800-1932: The Development of Manufacturing Technology in The United States. Baltimore and London: John Hopkins University Press, 1984.</p>
<p>Hughes, B.P. Firepower Weapons Effectiveness On The Battlefield 1630-1850. New York: Sarpedon, 1997.</p>
<p>O’Connel, Robert L. Of Arms And Men A History of War, Weapons and Aggression. Oxford: Oxford University Press, 1990.</p>
<p>Parker, Geoffrey. Askeri Devrim Batı’nın Yükselişinde Askeri Yenilikler 1500-1800. çev. Tuncay Zorlu. İstanbul: Küre Yayınları, 2018.</p>
<p>Parker, Geoffrey. “Hanedan Savaşları (1494- 1660)”. Cambridge Savaş Tarihi, ed. Geoffrey Parker. çev. Füsun Tayanç-Tunç Tayanç. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2018, 163-187.</p>
<p>Holden, Brian Reid. The American Civil War and the Wars Of The Industrial Revolution. ed. John Keegan. New York: Alfred A. Konpf, 2009.</p>
<p>Uyar, Mesut. Dünya Askerî Tarihi. İstanbul: Doğu Kütüphanesi, 2020.</p>
<p>Westwood, David. Rifles An Illustrated History of Their Impact. California: ABC- CLIO, 2005.</p>
<p>Willbanks, James H. Machine Guns An Illustrated History of Their Impact. California: ABC-CLIO, 2004.</p>
<p>Wolter, Debra. Silah, Tabanca ve Tüfeklerin 800 Yıllık Tarihi. ed. Chris Stone. çev. Cenk Pamay. İstanbul: Kaknüs Yayınları, 2008.</p>
<p>Yeşil, Fatih. İhtilâller Çağında Osmanlı Ordusu Osmanlı İmparatorluğu’nda Sosyoekonomik ve Sosyopolitik Değişim Üzerine Bir İnceleme (1793-1826). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2016.</p>
<p>Yıldız, Gültekin. “Kara Kuvvetleri”. Osmanlı Askeri Tarihi Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri 1792-1918. ed. Gültekin Yıldız. İstanbul: Timaş Yayınları, 2017, 47-113. </div></div>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://siyaksibak.com/yirminci-yuzyil-tufek-teknolojisi-tarihi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>1</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Bir de Buradan Bak! &#8211; Kıssalar ile İstanbul Camileri</title>
		<link>https://siyaksibak.com/istanbul-camileri-cami-gezileri/</link>
					<comments>https://siyaksibak.com/istanbul-camileri-cami-gezileri/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[aliozclik]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 31 Jan 2021 17:19:22 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Gezi Yazısı]]></category>
		<category><![CDATA[Tarih]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://siyaksibak.com/?p=2415</guid>

					<description><![CDATA[İstanbul Camileri İstanbul, anlatmaya ciltler dolusu kitapların yetmediği, aşıkların tüm gönlüyle hemdem olmak istediği şehir. Her köşesi tarih, mana, düşünenler için ders&#8230; Peki biz bunu ne kadar biliyoruz? Ne kadar hakkını veriyoruz? Tabi bunları diyebilmemiz için bilmemiz, araştırmamız lazım. Her şeyden öte merak etmemiz lazım. Merak edip cami gezileri yapmamız lazım. Bugün merak etmek için farklı bir gözle İstanbul‘un simgelerinden İstanbul camilerimizi keşfetmeye çıkalım. İstanbul Camilerinden 5 Tanesi 1. Sokullu Mehmed Paşa Camii Hacerül Esved taşının bazı parçaları İstanbul’da desem nasıl tepki verirsiniz? Zamanında Kanuni Sultan Süleyman Kabe’nin bakımı sırasında kopan Hacerü’l- Esved’in altı parçasını İstanbul’a getirtmiştir. Bunların dördü Sokullu [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<h1>İstanbul Camileri</h1>
<p>İstanbul, anlatmaya ciltler dolusu kitapların yetmediği, aşıkların tüm gönlüyle hemdem olmak istediği şehir. Her köşesi tarih, mana, düşünenler için ders&#8230; Peki biz bunu ne kadar biliyoruz? Ne kadar hakkını veriyoruz? Tabi bunları diyebilmemiz için bilmemiz, araştırmamız lazım. Her şeyden öte merak etmemiz lazım. Merak edip cami gezileri yapmamız lazım. Bugün merak etmek için farklı bir gözle İstanbul‘un simgelerinden İstanbul camilerimizi keşfetmeye çıkalım.</p>
<h2>İstanbul Camilerinden 5 Tanesi</h2>
<h4>1. Sokullu Mehmed Paşa Camii</h4>
<div id="attachment_2417" style="width: 507px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-2417" class="size-full wp-image-2417" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/istanbul-camileri-1.jpg" alt="istanbul camileri" width="497" height="345" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/istanbul-camileri-1.jpg 497w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/istanbul-camileri-1-300x208.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 497px) 100vw, 497px" /><p id="caption-attachment-2417" class="wp-caption-text">Sokullu Mehmed Paşa Camii</p></div>
<p><strong>Hacerül Esved</strong> taşının bazı parçaları İstanbul’da desem nasıl tepki verirsiniz? Zamanında <strong>Kanuni Sultan Süleyman</strong> Kabe’nin bakımı sırasında kopan Hacerü’l- Esved’in altı parçasını İstanbul’a getirtmiştir. Bunların dördü Sokullu Mehmed Paşa Cami’de, Türkiye&#8217;deki en büyük parçası Süleymaniye Külliyesi içindeki Kanuni Sultan Süleyman Türbesi&#8217;nin giriş kapısının üzerindeki saçağın altında, diğeri ise <strong>Edirne Eski Camisi</strong>&#8216;nde bulunmaktadır. Kutsal topraklara gidenlerin isteklerinden birisi de bu taşa dokunmak, öpmektir. Oraya gidemiyorsanız bile <strong>Sokullu Mehmed Paşa</strong> Camisine gelip minberdeki taşa dokunabilirsiniz.</p>
<h4>2. Kılıç Ali Paşa Camii</h4>
<div id="attachment_2418" style="width: 522px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-2418" class="size-full wp-image-2418" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/istanbul-camiileri.jpg" alt="istanbul camiileri" width="512" height="313" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/istanbul-camiileri.jpg 512w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/istanbul-camiileri-300x183.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 512px) 100vw, 512px" /><p id="caption-attachment-2418" class="wp-caption-text">Kılıç Ali Paşa Camii</p></div>
<p>Kaptan-ı Derya <strong>Kılıç Ali Paşa camii</strong> yaptırmak ister ve bunu zamanın padişahı<strong> 3.Murad</strong> ‘a iletir. 3.Murad &#8220;Sen deryaların serdarısın, gücün yetiyorsa derya üzerine bir cami yap&#8221; der. Bunun üzerine Kılıç Ali Paşa, Mimar Sinan ile anlaşır. Tophane Rıhtımı; taş, toprak ile doldurulur ve camii deniz üzerine inşaa edilir . Bir başka rivayette ise Don Kişot ‘un yazarı <strong>Cervantes</strong>’in camii yapımında köle olarak çalıştığıdır.</p>
<h4>3. Şemsi Paşa Camii</h4>
<div id="attachment_2419" style="width: 608px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-2419" class="size-full wp-image-2419" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/cami-gezisi.jpg" alt="cami gezisi" width="598" height="362" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/cami-gezisi.jpg 598w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/cami-gezisi-300x182.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 598px) 100vw, 598px" /><p id="caption-attachment-2419" class="wp-caption-text">Şemsi Paşa Camii</p></div>
<p>Bu camiye 430 yıldır kuş konmuyor ve pislemiyor desem ne dersiniz? <strong>Şemsi Paşa</strong> titizliğiyle öne çıkan bir paşaymış ve <strong>Sokullu Mehmed Paşa</strong> ile şakalaşırlarmış. Bir gün &#8220;Sokullu, camini kuşlar pislemiş&#8221; diye takılınca, &#8220;Gökyüzüne açık olan her yer kuşların pislemesine müsaittir&#8221; cevabını almış. Bunun üzerine bu çılgın projeyi ortaya koymuş.  <a href="https://siyaksibak.com/bizans-mimarisi-bizans-sanati/" target="_blank" rel="noopener sponsored noreferrer"><strong>Mimar Sinan</strong></a>’a, bana öyle bir yerde cami yap ki üzerine kuşlar pislemesin” demiş. Mimar Sinan hemen araştırmaya koyulur ve camiyi kuzey ve güney rüzgarların kesiştiği noktaya yapar. Bunun üzerine kuşlar buranın üstünden geçemez aynı zamanda yalı camii özelliğinden dolayı kuşlar dalga seslerinden korkar buraya gelemez. Bundandır ki camii halk arasında “<strong>kuşkonmaz</strong>” camii olarak yayılmıştır.</p>
<h4>4. Akbıyık Mescidi</h4>
<div id="attachment_2420" style="width: 977px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-2420" class="size-full wp-image-2420" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/camii-gezileri.jpg" alt="camii gezileri" width="967" height="650" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/camii-gezileri.jpg 967w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/camii-gezileri-300x202.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/camii-gezileri-768x516.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/camii-gezileri-800x538.jpg 800w" sizes="auto, (max-width: 967px) 100vw, 967px" /><p id="caption-attachment-2420" class="wp-caption-text">Akbıyık Mescidi</p></div>
<p><strong>Akbıyık Camii</strong>, tarihi sur içi bölgesinin en güneyindeki mabet olduğu için “Evvel-i Kıble” özelliğini taşımaktadır. Böyle söylenmesinin sebebi İstanbul sur içinde Mekke’ye en yakın mescit olduğu içindir. Mescit aynı zamanda “<strong>İmam’ül-mesâcid</strong>” yâni “mescitlerin imamı” veya “mescitlerin önderi” olarak anılmıştır. <strong>Akbıyık Camii</strong>’nin tek özelliği bu değildir. İstanbul yerel saatine göre ilk ezan burada okunurmuş ve peşinden diğer camiler katılırmış.</p>
<h4>5. Arap Camii</h4>
<div id="attachment_2421" style="width: 730px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-2421" class="size-full wp-image-2421" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/camii-gezisi.jpg" alt="camii gezisi" width="720" height="403" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/camii-gezisi.jpg 720w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/camii-gezisi-300x168.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/camii-gezisi-400x225.jpg 400w" sizes="auto, (max-width: 720px) 100vw, 720px" /><p id="caption-attachment-2421" class="wp-caption-text">Arap Camii</p></div>
<p>İstanbul’un ilk camisi hangisidir? İstanbul&#8217;u kuşatan Arap kumandanlar tarafından inşa edilen, daha sonra kiliseye çevrilen, <strong>Fatih Sultan Mehmet</strong>&#8216;in fethinin ardından da tekrar aslına dönüştürülen <strong>Arap Camii</strong>, ezanın İstanbul semalarında yankılandığı ilk cami olarak biliniyor.</p>
<p>İstanbul Galata da bulunan camii rivayete göre 715 yılında İstanbul’un fethi için gelen İslam Arap kumandanlarından ve sahabe neslinden oluşan <a href="https://islamansiklopedisi.org.tr/mesleme-b-abdulmelik" target="_blank" rel="noopener sponsored noreferrer"><strong>Mesleme bin Abdülmelik</strong></a> kumandasındaki ordu tarafından yaptırıldığı söyleniyor.</p>
<p>&#8220;İstanbul camileri&#8221; benzeri cami gezileri yazıları okumak için <a href="https://siyaksibak.com/category/gezi-yazisi-oku/" target="_blank" rel="noopener sponsored noreferrer"><em><strong>buraya</strong> </em></a>tıklayınız.</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://siyaksibak.com/istanbul-camileri-cami-gezileri/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Osmanlı Tarihi Kaynakları</title>
		<link>https://siyaksibak.com/osmanli-tarihi-kaynaklari-nelerdir/</link>
					<comments>https://siyaksibak.com/osmanli-tarihi-kaynaklari-nelerdir/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Güneri]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 27 Jan 2021 07:43:53 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tarih]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://siyaksibak.com/?p=2299</guid>

					<description><![CDATA[Osmanlı Tarihi Kaynakları Hakkında Her devlet üzerine olduğu gibi Osmanlı Devleti hakkında da birçok Osmanlı tarihi kaynakları, tarihi belge, veri, eser bulunmaktadır. Bizim burada bahsedeceğimiz eserler Osmanlı tarihi için önemli konumda bulunan ve içerikleri bakımından kapsamlı olarak nitelendirebileceğimiz kaynaklardandır. Genel itibariyle bazı eserler hakkında bilgi vermeyi ve bu çalışmanın sonunda ise bu eserler üzerine yapılmış olan akademik çalışmaları göstermeyi arzuluyoruz. Bahse konu olan eserler hakkındaki bilgiler kısa ve sade şekilde anlatılacak ve eserin genel çerçevesi çizilecektir. Osmanlı Tarihi Kaynakları Nelerdir? BEHCETÜ’T-TEVÂRİH Eserin müellifi Şükrullah adında devrinin önemli siyasi ve sosyal adamı olarak belirtilebilir. Çünkü devlet tarafından birçok görevi icra etmiş, [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<h2>Osmanlı Tarihi Kaynakları Hakkında</h2>
<p>Her devlet üzerine olduğu gibi Osmanlı Devleti hakkında da birçok <strong>Osmanlı tarihi kaynakları</strong>, tarihi belge, veri, eser bulunmaktadır. Bizim burada bahsedeceğimiz eserler Osmanlı tarihi için önemli konumda bulunan ve içerikleri bakımından kapsamlı olarak nitelendirebileceğimiz kaynaklardandır. Genel itibariyle bazı eserler hakkında bilgi vermeyi ve bu çalışmanın sonunda ise bu eserler üzerine yapılmış olan akademik çalışmaları göstermeyi arzuluyoruz. Bahse konu olan eserler hakkındaki bilgiler kısa ve sade şekilde anlatılacak ve eserin genel çerçevesi çizilecektir.</p>
<h3>Osmanlı Tarihi Kaynakları Nelerdir?</h3>
<h4>BEHCETÜ’T-TEVÂRİH</h4>
<p>Eserin müellifi Şükrullah adında devrinin önemli siyasi ve sosyal</p>
<div id="attachment_2380" style="width: 191px" class="wp-caption alignright"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-2380" class="wp-image-2380 size-medium" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/behcetut-tevarih-181x300.jpg" alt="behcetüt tevarih" width="181" height="300" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/behcetut-tevarih-181x300.jpg 181w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/behcetut-tevarih.jpg 245w" sizes="auto, (max-width: 181px) 100vw, 181px" /><p id="caption-attachment-2380" class="wp-caption-text">behcetüt tevarih</p></div>
<p>adamı olarak belirtilebilir. Çünkü devlet tarafından birçok görevi icra etmiş, kadılık hatta elçilik görevlerini yerine getirmiştir. Bu görevler sırasında da eseri için önemli bilgiler toplamıştır. Eser’e gelecek olursak bu eser Fâtih Sultan Mehmed devrinde yaşamış olan müellifin o devrin önemli Vezîriâzamlarından birisi olan Mahmut Paşa’ya ithâfen yazmış olduğu Farsça bir tarih kitabıdır. Şükrullah’ın da belirttiği gibi eser, havas için değil avam için yazılmıştır. Bundan da anlaşılmaktadır ki Şükrullah, eserini her kesimden insanın okuyup anlayabileceği bir dille yazmış olduğundan tarih kitaplarında rastlanan ağdalı ve sanatlı cümlelere eserde pek rastlanmaz. Metinde kullanılan Arapça kelimeler anlaşılması kolay, anlatılmak istenen konu, yalın ifadelerle açıklanmıştır.<a href="#_ftn1" name="_ftnref1">[1]</a> Eser içerik bakımından ise kapsamlı bir şekilde yazılmış ve içerisinde detaylı konular ele alınmıştır. Toplamda on üç bölümden meydana gelen eserin İslâm tarihi olarak nitelendirilebilecek ilk sekiz bölümünde; Hz. Adem’in yaratılışından Hint gibi kavimlere, Hz. Peygamber’in hayatından alimlere kadar birçok konu anlatılmış, devamındaki bölümler de ise Yunan filozoflarından İran şahlarına, Emevî, Abbâsî hanedânlarından Selçuklular’a kadar önemli bilgiler verilmiş, son bölümde ise Osmanlı tarihi ele alınmıştır.<a href="#_ftn2" name="_ftnref2">[2]</a> Osmanlı tarihi eserlerinden birisi olan Behçetü’t-Tevârîh, Yıldırım Beyazıt’tan sonra şehzâdeler dönemi, İkinci Murad ve Fatih dönemleriyle ilgili birinci el kaynak olmasından dolayı nâdide bir yere sahiptir, ayrıca içinde ansiklopedik bilgiler ve genel tarihle ilgili önemli bilgiler vardır.<a href="#_ftn3" name="_ftnref3">[3]</a> İçeriğinde bulunan bazı önemli kitaplarında günümüze ulaşmaması nedeniyle bu kayıp kitapların varlığını hem göstermesi açısından hem de bilgileri bize yansıtması açısından kendi değerini artırmaktadır. Şükrullah eserini yazarken kullandığı kaynakları da kısmen belirtmekte olup bunları; Ahmedî’nin İskendernâme’si meçhul kitap olan Sahîhü’t-tevârîh olarak söylemektedir.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h4>TEVÂRÎH-İ ÂL-İ OSMÂN</h4>
<p>Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan itibaren yazılmış olan kaynaklara</p>
<div id="attachment_2381" style="width: 310px" class="wp-caption alignright"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-2381" class="wp-image-2381 size-medium" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/asikpasazade-300x292.jpg" alt="aşıkpaşazade" width="300" height="292" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/asikpasazade-300x292.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/asikpasazade.jpg 307w" sizes="auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px" /><p id="caption-attachment-2381" class="wp-caption-text">Aşıkpaşazâde</p></div>
<p>ortak olarak Tevârîh-i Âl-i Osmân adı verilmektedir. Bu eserler Sultan II. Murad devrinden itibaren tarih sahnesine çıkmakta ve birçoğu anonim şeklinde günümüze ulaşmaktadır. Bu konu ile ilgili önemli çalışmalarda yapılmaktadır. Bizim burada inceleme yaptığımız eser Aşıkpaşazâde’nin Tevârih-i Âl-i Osmân adlı eseridir. Aşıkpaşazâde 803/1400 yılında Amasya ilinde doğmuş ve dedesi Aşık Paşa’ya nisbetle bu isimle anılmıştır. Devrin önemli alimleri ile irtabat halinde olmuş ve sultanların iltifatlarını kazanmıştır.</p>
<p>Eser Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan itibaren Fatih devri olaylarına kadar olan zamanı kapsamaktadır. Eserin Yıldırım Bayezid devrine kadar gelen kısmını Yahşi Fakih’in menâkıbnâmesinden, bu padişahın 1391’de Macarlar’la yaptığı savaşı Kara Timurtaş’ın oğlu Umur Bey’den, 1402’deki Ankara Savaşı’nı bu savaşta solak olarak bulunan birinden nakletmiş, II. Murad ve Fâtih dönemlerini ise bizzat kendi gözlemlerine dayanarak kaleme almıştır.<a href="#_ftn4" name="_ftnref4">[4]</a> Ayrıca bu eserde farklı bir üslup kullanılarak konular ve bölümler soru-cevap şeklinde anlatılmıştır. Bu tarih, yazarı bilinen, gerçek anlamda ilk Osmanlı tarihidir. Tevarih-i Al-i Osman veya Âşık Paşazade Tarihi adıyla anılan bu eserde Osmanlı sülalesinin şeceresi verildikten sonra bunların Anadolu&#8217;ya gelmeden önceki maceraları, Anadolu&#8217;ya gelişleri, kaç bölük oldukları, hangilerinin Anadolu&#8217;da kaldığı ve kalanların Türk tarihinde oynadıkları roller, Süleyman Şah&#8217;tan II. Beyazıt&#8217;a gelinceye kadar bütün ayrıntılarıyla ele alınmış, İstanbul&#8217;un fethi ve daha sonraki hadiseler, Âşık Paşazade&#8217;nin Tevarih-i Al-i Osman adlı eserinde canlı bir şekilde ortaya konulmuştur.<a href="#_ftn5" name="_ftnref5">[5]</a> Ayrıca Anadolu’da meydana gelen sosyal topluluklar ve rolleri, gelenek ve görenekler, savaş taktikleri hakkında da detaylı bilgiler verilmiştir. Bu duruma bir örnek vermek gerekirse: “Babasından dua alıp manevi yardım kılıcını beline kuşanınca, Allah yolunda savaşmaya niyetlenip sefere çıktı. O babası Osman Gazi&#8217;nin de gittiği Karaçepüş&#8217;e yürüdü. Hisara varmaya bir konak kala, gaziler üç bölük oldu. Biri doğrudan hisar üzerine yürüdü. Bu bölükte Orhan Gazi de vardı. Bir bölük gece içinde hisarın ötesine geçti. Üçüncü bölük ise, hisarın yanındaki dereye girdi. Orhan Gazi hisara cenk için yürüdü. Birkaç gün savaş oldu, sonunda hisara karşı mağlup gibi göründüler. Kâfirler, Türklerin savaşı bırakıp dönüp kaçtığını sanıp hisardan çıktılar. Hisar önünde bir Türk bulup yakaladılar ve hisarın tekfuruna getirdiler. Tekfur, &#8220;Başka Türk var mı?&#8221; diye sorunca, Türk, &#8220;Yok, olanlar da kaçıp gittiler.&#8221; cevabını verdi. Tekfur bunu duyunca çok sevindi ve casus gönderdi. Gelip görünce Türklerin gittiğini anladılar. Tekfur da bu durumda hisar kapısını açtı ve &#8220;Türk zor durumda imiş, gidip onları vurayım ve dereden çıkartmayayım&#8221; dedi. Atına binip sürdü. Hisarın yanında pusudaki gaziler kapıyı aldı. Yukarıdakiler de görününce tekfur, &#8220;Daha Türk var imiş.&#8221; dedi. Dönüp hisar önüne geldiği zaman gazilere rastladı ve kendini ele verdi. Tutup hisara karşı getirdiler, hisarı aldılar ve malını gazilere verdiler. Sipahisini çıkarıp tekfuru aldılar” (Yavuz- Saraç, 2003:81-82).</p>
<p>Eser Neşrî’nin Cihannümâ’sına kaynaklık etmiş ancak Neşrî’nin eseri daha düzen ve tertipli olması hasebiyle daha fazla tercih edilmiştir. Ayrıca Kâtib Çelebi’nin biraz hafife alan ifadesinden (Keşfü’ẓ-ẓunûn, I, 283) dolayı uzun süre unutulan Tevârîh-i Âl-i Osmân, gerçek ve modern mânada ilk defa Hammer tarafından kullanılmıştır.<a href="#_ftn6" name="_ftnref6">[6]</a></p>
<p>&nbsp;</p>
<h4>KOÇİ BEY RİSÂLELERİ</h4>
<p><strong>   </strong>Osmanlı Devleti’nin içerisinden çıkmakta zorlandığı zor dönemlerden geçerken tarih sahnesine çıkmış olan Koçi Bey tarafından iki Osmanlı padişahına münhâsır yazılan öğüt ve tavsiyeler, risaleler şeklinde bizlere ulaşmıştır. Münhâsır denilirken bu eserlerin padişahlar dışında kimsenin okumasına açılmadığı için bu ifadele buraya uygun görülmüştür. Eser iki bölüm halinde iken ilk bölüm Sultan IV. Murad’a yazılmış, ikincisi ise kardeşi Sultan I. İbrahim’e ithâfen kaleme alınmıştır. Kösem Sultan’ın baskısından kurtulan IV. Murad, Koçi Bey’i en yakın adamı olarak mahrem-i sır makamına yükseltmiştir. Onun bozulan devlet yapısı hakkında vermiş olduğu bilgiler neticesinde adetâ bir reform çağı Osmanlı Devleti için başlamıştır. Devlette bulunan kurum ve kuruluşların geçmişte olduğu gibi olması gerektiğine inanan Koçi Bey bu yüzden hep geçmiş ile karşılaştırmalar yaparak bu kurumları eleştirmiştir. Ve değişimden sonra olması gerekenleri aktarmıştır. İkinci bölüm ise Kardeşi Sultan I. İbrahim’in hiç beklenmedik şekilde tahta çıkması üzerine abisine vermiş olduğunu bildiği tavsiyeleri kendisine de yazmasını Koçi Bey’den talep etmesinden sonra yazılmıştır. Bunun üzerine daha önce neredeyse hiç güneş yüzü görmemiş Sultan İbrahim’in eğitimi için bir risâle Koçi Bey tarafından kaleme alınmıştır. Bu risâlede ise en ince ayrıntısına kadar padişahın herhangi bir durumda yapması gereken her şey anlatılmıştır. Sultan İbrahim’in kapasitesinin içerisinde bulunduğu durumlar nedeniyle zayıf olması hasebiyle kitap çok sade ve anlaşılır bir şekilde yazılmıştır. Örnek olması hasebiyle kapısına yardım için gelen bir ferde ne kadar akçe verilmesine kadar her şey anlatılmıştır.</p>
<p>Sultanların adeta bir hocası olarak devlet yönetme sanatını onlara anlatabilme kabiliyeti Koçi Bey tarafından mükemmel bir seviyede gerçekleştirilmiştir. Sinirli olarak tanınan IV. Murad’ı bu şekilde eğitmesi de Koçi Bey için ustalıkla icrâ edilmiştir. İki bölüm arasındaki dilsel farklılıklar nedeniyle müelliflerinin farklı olduğu hakkında tartışmalar da bulunmaktadır. Ancak Koçi Bey’in öğretmenlik vafsını bildiğimiz taktirde bu tartışma da aşılacaktır. Çünkü devlet terbiyesi altında yetişmiş, bütün olaylara şahit olmuş IV. Murad’a basit bir dil ile yaklaşmak onu küçümsemek gibi olacağından ağır bir üslup tercih edilmiştir. Ömrü tek göz odalarda, isyan etme korkusundan kapalı kapılar ardından ölmeyi bekleyerek geçen Sultan I. İbrahim’in ise böylesine ağır bir dili anlayamayacağı aşikârdır. Dolayısıyla onun anlamasına uygun, sade ve açık bir dil kullanılması daha münasip olacağından Koçi Bey tarafından böyle bir üslup geliştirilmiştir.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h4>SEYAHATNÂME</h4>
<p>Orta Çağ’ın en büyük Müslüman seyyahı olarak bilinen İbn Battûta</p>
<div id="attachment_2382" style="width: 310px" class="wp-caption alignright"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-2382" class="wp-image-2382 size-medium" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/ibn-battuta-300x219.jpg" alt="ibn battuta" width="300" height="219" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/ibn-battuta-300x219.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/ibn-battuta.jpg 394w" sizes="auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px" /><p id="caption-attachment-2382" class="wp-caption-text">İbn Battuta</p></div>
<p>tarafından kaleme alınmış Osmanlı tarihi kaynaklarındandır. Tanıştığı hükümdarlar tarafından birçok göreve getirilen müellif, siyasi açıdan tecrübe kazanmış, sosyal yaşantısı nedeniyle de halk tarafından sevilerek karşılanmıştır. Sûfi gibi bir yaşantı sürmesinden dolayı İbn Battûta’nın eseri tasavvufi açıdan da önemli bilgilere sahiptir. Harekete ilk olarak yirmi iki yaşında başlayan müellif daha sonra durmak bilmeksizin yolculuğuna devam etti. Dımaşk’tan Hicaz’a, Mekke’den Irak’a, Cidde’den Kızıldeniz’e, Yemen’den Doğu Afrika sahillerine, İran’dan Hindistan’a, Kahire’den Gazze’ye, Lazkiye’den Anadolu’ya, Delhi’den Çin’e, Malabar kıyılarından Basra Körfezine, Fas’tan Endülüs’e ve sayamadığımız birçok şehre ve beldeye seyahât etmiş ve oradan elde ettiği bilgileri eserine neşretmiştir. Tabiki savaş, iklim gibi bazı durumlarda bu seyahatler aksamış olsa da müellif bu niyetinden geri durmamış ve emelini ifâ etmiştir. Döneminin bir diğer seyyahı olarak bilinen Marco Polo’yu da hem gezmiş olduğu alan bakımından hemde eserinin içeriğinin sağlamlığı bakımından geride bırakmıştır.</p>
<p>Eser’in tam adı Tuhfetü’n-nüzzâr fî garâ’ibi’l-emsâr ve ‘acâib’l-esfâr olarak müellif tarafından belirtilmiş ve eserin yazımı da İbn Cüzey el-Kelbî tarafından icra edilmiştir. Bu kişi esere herhangi bir katkısı olmadığını da şu sözlerle anlatmaktadır: “Üstat İbn Battûta’nın sözlerini naklederken onun maksadını anlatan kelimeleri kullandım ve çok defa da nasıl söylediyse ‘köküne, dalına dokunmadan’ öylece bıraktım; bahsettiği şeylerin aslı nedir diye araştırmadım. Çünkü üstadımız aktardıklarını değerlendirme sırasında en iyi yolu tutmuş, aslı astarı olmayan haberler için güvensizliğini bildiren sözler söylemiştir. Ben yer ve kişi adlarından problemli olanları halletmek ve harekeleri belirtmek suretiyle kitabı daha verimli hale getirmeye çalıştım.”<a href="#_ftn7" name="_ftnref7">[7]</a> Eser dil bakımından da çok sade olmakla beraber İbn Battûta’nın kaleminin mükemmelliği, İbn Cüzey’in etkisi ve diğer başvurduğu kaynakların bulunması hasebiyle farklı anlatımları bulunabilmektedir. Avrupa hariç neredeyse eski dünyanın tamamını gezen İbn Battûta’nın dönemi, dolaştığı ülkelerin çoğunda Türkler’in ve Moğollar’ın hâkim olması sebebiyle bir Türk-Moğol asrı sayılabilir. Dünyanın yedi büyük hükümdarı arasında ilk sıraya koyduğu Ebû İnân el-Merînî hariç diğerleri Türk veya Moğol asıllıdır; dolayısıyla verdiği bilgiler bu milletlerin tarihi açısından çok önemlidir.<a href="#_ftn8" name="_ftnref8">[8]</a> Ayrıca eserin içeriğinde bulunan sosyal figürler, inançsal aktiviteler, gelenek ve görenekler, sosyal statünün belirleyici sembolleri, ticari veriler, iktisâdi faaliyetler de bu eserin çok yönlü olduğunu kanıtlamakta ve kullanım alanının genişliğini göstermektedir.</p>
<p>&nbsp;</p>
<h4>CİHANNÜMÂ</h4>
<p>Osmanlı tarihi kaynaklarından olan<strong> Cihannüma</strong>, Sultan Selim’in</p>
<div id="attachment_2383" style="width: 310px" class="wp-caption alignright"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-2383" class="wp-image-2383 size-medium" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/cihannuma-300x197.jpg" alt="cihannuma" width="300" height="197" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/cihannuma-300x197.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/cihannuma.jpg 512w" sizes="auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px" /><p id="caption-attachment-2383" class="wp-caption-text">Cihannuma</p></div>
<p>hizmetlilerinden olarak bilinen ve Neşrî mahlasıyla nam salmış olan Osmanlı tarihçisi tarafından kaleme alınmıştır. Eseri yazma amacını da kendisi beyan etmekte; tarih belgelerinin dağınık bir halde bulunması ve Türkçe bir tarih yazma arzusu olarak belirtmektedir. Yaratılıştan başlayıp dönemine kadar getirdiği eserine Kitâb-ı Cihannümâ adını verdiğini ve ilk beş bölümü II. Mehmed, Oğuz Han’dan başlayıp kendi zamanına kadar gelen Osmanlı Devleti tarihini ise II. Bayezid devrinde temize çektiğini belirtir.<a href="#_ftn9" name="_ftnref9">[9]</a> Ancak bu yazılan eserin tamamı günümüze ulaşmamıştır. Altı bölüm halinde olduğu bilinen eserin sadece altıncı kısmı yani Osmanlı öncesi Türk tarihiyle Osmanlı tarihine dair olan bölüm günümüze intikâl etmiştir. Bu bize ulaşan bölümde de eski Türkler’den liderlerin kıyafetlerine, önemli olaylardan, İslamiyet’e girme dönemlerine kadar birçok olay ve durum anlatılmaktadır. Eser anlattığı içerik bakımından da dönemin dînî hayatını bizlere yer yer işlemektedir. Bir örnek olması hasebiyle kitaptan bir alıntı vermek istiyoruz: Anadolu Selçuklu Sultanı Alâüddin Keykubad b. Ferâmürz’den kılıç kuşanan Osman Gazi (1299-1326), gazâ anlayışı noktasında ilk tespitlerde bulunabildiğimiz Osmanlı yöneticisidir. Onun, atası Ertuğrul gibi kimseye muhtaç olmadan güç ve geçim kaynağını gazâ ederek elde etme, bununla da hem dünya hem âhireti kazanma şeklinde bir beklentisinin olduğunu ifade ettiğini görmekteyiz. Onun bu uğurdaki halisane niyetinin bilindiğini anlatan Neşrî, Bilecik fethiyle ilgili olarak “kâfirlerden ne fethederse ona helal olsun” dendiğini belirterek, Osman Bey’e ve evladına bu yüzden “Gazi” denildiğini kaydetmiştir. Ona göre Osmanoğullarını diğer sultan ve hükümdarlardan farklı kılan husus onların mü’minlerin topraklarına ilişmeyip sırf gazâ ve cihad anlayışıyla gayr-i müslim beldelere akın etmeleridir.<a href="#_ftn10" name="_ftnref10">[10]</a> Eser’in nihayeti ise Sultan II. Bayezid’e yapılan bir methiye ile sonlandırılmaktadır.</p>
<p><em><a href="https://islamansiklopedisi.org.tr/cihannuma--katip-celebi" target="_blank" rel="noopener sponsored noreferrer">Eser</a>in</em> kaynakları noktasında da müellifin şahsen adlandırmaları yoktur ancak Osmanlı dönemi için başlıca kaynağının Âşıkpaşazâde’nin Tevârîh-i Âl-i Osmân’ı ve bunun da dayandığı Yahşi Fakih menâkıbnâmesi olduğu kesindir.<a href="#_ftn11" name="_ftnref11">[11]</a> Çünkü bu eserlerden bazen aynı şekilde bazen de nesire çevirerek alıntılar yapmakta ancak bu kaynaklarında ifadelerini yer yer sadeleştirmekte hatta hafifletmektedir. Bu eser yazıldığı dönem itibari ile de tanınmış ve dönemin alimleri ve ileri gelenleri tarafından da kaynak olarak kullanılmıştır.</p>
<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1"><div class="su-spoiler su-spoiler-style-default su-spoiler-icon-plus su-spoiler-closed" data-scroll-offset="0" data-anchor-in-url="no"><div class="su-spoiler-title" tabindex="0" role="button"><span class="su-spoiler-icon"></span>Dipnot</div><div class="su-spoiler-content su-u-clearfix su-u-trim"></a></p>
<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1">[1] M. Hanefi Palabıyık, “ŞÜKRULLAH’IN ‘BEHCETÜ’T-TEVÂRÎH’ ADLI ESERİNDE ‘SİYER’”, Bildiriler Kitabı II (ULUSLARARASI AMASYA ÂLİMLERİ SEMPOZYUMU, Amasya, 2017), 203.</a></p>
<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1"> [2] Ayla Demiroğlu, “Behçetü’t-Tevarih”, TDV İslam Ansiklopedisi (İstanbul: TDV Yayınları, 1992), 5/349. </a></p>
<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1">[3] Ramazan Kamiloğlu, “Amasyalı (Ahmedoğlu) Şükrullah’ın Hayatı ve Eserleri”, Hikmet Yurdu 1/2 (2008), 108.</a></p>
<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1"> [4] Abdülkadir Özcan, “ÂŞIKPAŞAZÂDE”, TDV İslam Ansiklopedisi (İstanbul: TDV Yayınları, 1991), 4/7. </a></p>
<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1">[5] Yüksel Yıldırım, “BİR DEVLETİN KURULUŞU ÜZERİNE ANLATI: ÂŞIKPAŞAZADE TARİHİ”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 9/47 (2016), 324. </a></p>
<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1">[6] Özcan, “ÂŞIKPAŞAZÂDE”, 4/7. </a></p>
<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1">[7] A. Said Aykut, “İBN BATTÛTA”, TDV İslam Ansiklopedisi (İstanbul: TDV Yayınları, 1999), 19/363. </a></p>
<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1">[8] Aykut, “İBN BATTÛTA”, 19/364. </a></p>
<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1">[9] Abdülkadir Özcan, “NEŞRÎ”, TDV İslam Ansiklopedisi (İstanbul: TDV Yayınları, 2007), 33/20. </a></p>
<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1">[10] Eyüp Baş, “Osmanlı Devleti’nin Kuruluş Döneminde Din Kültürü ve Hayatı (Tarih Yazarı Neşrî’nin Anlatılarına Göre)”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 52/2 (2011), 58.</a></p>
<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1"> [11] Özcan, “NEŞRÎ”, 33/21.</div></div></a></p>
<div class="su-spoiler su-spoiler-style-default su-spoiler-icon-plus su-spoiler-closed" data-scroll-offset="0" data-anchor-in-url="no"><div class="su-spoiler-title" tabindex="0" role="button"><span class="su-spoiler-icon"></span>Yapılan Çalışmalar</div><div class="su-spoiler-content su-u-clearfix su-u-trim">
<p>HATİCE İPEK DAĞLIOĞLU-2018-Şükrullah el-Amasyavî&#8217;nin Kitâbu Behceti&#8217;t-Tevârîh&#8217;inin Mustafa el-Fârisî çevirisi (Vr. 211b-238a) (inceleme-metin-dizin-tıpkıbasım)-Yüksek Lisans</p>
<p>ALİME EVCİ-2013-Şükrullah el-Amasyavî&#8217;nin Kitâbu Behceti&#8217;t-Tevârîh&#8217;inin Mustafa el-Fârisî çevirisi (vr. 31b &#8211; 61a): İnceleme-metin-dizin-tıpkıbasım- Yüksek Lisans</p>
<p>SEVAL ERGÜDER-2013-Âşıkpaşazâde&#8217;nin Tevârih-i Âl-i Osmân adlı eseri üzerinde söz dizimi incelemesi- Yüksek Lisans</p>
<p>TUĞRUL YILDIRIM-2004-Aşıkpaşazade&#8217;de Türk kültürü unsurları- Yüksek Lisans</p>
<p>MUSA ŞİMŞEKÇAKAN-1992-Koçi Bey Risalesi ve onyedinci yüzyıl Osmanlı tarih felsefesi- Yüksek Lisans</p>
<p>CENGİZ ÇAKMAK-2019-İbn Battûta’nın zihin haritaları- Yüksek Lisans</p>
<p>ÖMER FARUK ÖZTÜRK-2019- İbn Fadlân (er-Risâle), el-Gırnâtî (Tuhfetu&#8217;l Elbâb ve Nuhbetu&#8217;l A&#8217;câb), İbn Havkal (Sûretu&#8217;l Arz) ve İbn Battûta (er-Rihle) Seyahatnamelerinde Türk Figürü- Yüksek Lisans</p>
<p>SUAT KARAMAN-2015-İbn Battûta’ya göre 14. Yüzyıl Anadolu kültür hayatı-Yüksek Lisans</div></div>
<div class="su-spoiler su-spoiler-style-default su-spoiler-icon-plus su-spoiler-closed" data-scroll-offset="0" data-anchor-in-url="no"><div class="su-spoiler-title" tabindex="0" role="button"><span class="su-spoiler-icon"></span>Kaynakça</div><div class="su-spoiler-content su-u-clearfix su-u-trim">
<p>Aykut, A. Said. “İBN BATTÛTA”. TDV İslam Ansiklopedisi. 19/361-368. İstanbul: TDV Yayınları, 1999.</p>
<p>Baş, Eyüp. “Osmanlı Devleti’nin Kuruluş Döneminde Din Kültürü ve Hayatı (Tarih Yazarı Neşrî’nin Anlatılarına Göre)”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 52/2 (2011), 55-84.</p>
<p>Demiroğlu, Ayla. “Behçetü’t-Tevarih”. TDV İslam Ansiklopedisi. 5/349-350. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.</p>
<p>Kamiloğlu, Ramazan. “Amasyalı (Ahmedoğlu) Şükrullah’ın Hayatı ve Eserleri”. Hikmet Yurdu 1/2 (2008), 103-110.</p>
<p>Özcan, Abdülkadir. “ÂŞIKPAŞAZÂDE”. TDV İslam Ansiklopedisi. 4/6-7. İstanbul: TDV Yayınları, 1991.</p>
<p>Özcan, Abdülkadir. “NEŞRÎ”. TDV İslam Ansiklopedisi. 33/20-22. İstanbul: TDV Yayınları, 2007.</p>
<p>Palabıyık, M. Hanefi. “ŞÜKRULLAH’IN ‘BEHCETÜ’T-TEVÂRÎH’ ADLI ESERİNDE ‘SİYER’”. Bildiriler Kitabı II. 200-218. Amasya, 2017.</p>
<p>Yıldırım, Yüksel. “BİR DEVLETİN KURULUŞU ÜZERİNE ANLATI: ÂŞIKPAŞAZADE TARİHİ”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 9/47 (2016), 323-330.</div></div>
<p>&#8220;Osmanlı Tarihi Kaynakları Nelerdir&#8221; benzeri yazıları okumak için <a href="https://siyaksibak.com/category/tarih-kac/"><strong>buraya</strong> </a>tıklayınız.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://siyaksibak.com/osmanli-tarihi-kaynaklari-nelerdir/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Divan Edebiyatı Nedir?</title>
		<link>https://siyaksibak.com/divan-edebiyati-nedir/</link>
					<comments>https://siyaksibak.com/divan-edebiyati-nedir/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Güneri]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 26 Jan 2021 14:55:11 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tarih]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://siyaksibak.com/?p=2268</guid>

					<description><![CDATA[Divan Edebiyatı Tarihi Divan Edebiyatı nedir? Osmanlı döneminin en önemli edebiyat faaliyeti, birçok bilim adamının kültürel yabancılaşmanın ürünü olduğunu iddia ettiği, çoğunlukla Arap ve İran sanatının bir uyarlamasıydı. Medrese (ilahiyat okulu) eğitimi ve dini bilgisi olan kişilere hitap ediyordu. Bununla birlikte, kitleler tarafından takdir edilmedi veya okunmadı ve bu nedenle sadece mahkeme literatürü olarak kaldı. Dili, daha sonra Osmanlı Dili olarak adlandırılan Türkçe, Arapça ve Farsça&#8217;nın bir karışımıydı. Ayrıca bu tür çoğunlukla şiir üretse de tarih kitapları, mektuplar ve gezi notları da üretmişti. Dehhani, Kadı Burhaneddin, Nesimi ve Ahmedi on dördüncü yüzyılda Divan şiirinin ilk ustalarıdır. 15. yüzyıldan itibaren Türk [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<h2>Divan Edebiyatı Tarihi</h2>
<p>Divan Edebiyatı nedir? Osmanlı döneminin en önemli edebiyat faaliyeti, birçok bilim adamının kültürel yabancılaşmanın ürünü olduğunu iddia ettiği, çoğunlukla Arap ve İran sanatının bir uyarlamasıydı. Medrese (ilahiyat okulu) eğitimi ve dini bilgisi olan kişilere hitap ediyordu. Bununla birlikte, kitleler tarafından takdir edilmedi veya okunmadı ve bu nedenle sadece mahkeme literatürü olarak kaldı. Dili, daha sonra <strong>Osmanlı Dili</strong> olarak adlandırılan Türkçe, Arapça ve Farsça&#8217;nın bir karışımıydı. Ayrıca bu tür çoğunlukla şiir üretse de tarih kitapları, mektuplar ve gezi notları da üretmişti.</p>
<div id="attachment_2276" style="width: 330px" class="wp-caption alignright"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-2276" class="size-full wp-image-2276" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/divan-edebiyati.jpg" alt="divan edebiyatı" width="320" height="386" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/divan-edebiyati.jpg 320w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/divan-edebiyati-249x300.jpg 249w" sizes="auto, (max-width: 320px) 100vw, 320px" /><p id="caption-attachment-2276" class="wp-caption-text">divan edebiyatı</p></div>
<p>Dehhani, Kadı Burhaneddin, Nesimi ve Ahmedi on dördüncü yüzyılda Divan şiirinin ilk ustalarıdır. 15. yüzyıldan itibaren <strong>Türk divan şairleri</strong> Fars şiirinin tüm özelliklerini benimsemiştir. Din dışı konularda ise divan edebiyatının en ünlü şairleri Şeyhi, Ahmet Paşa ve Necati&#8217;dir. Süleyman Çelebi de türünün diğer örneklerinden yalın, coşkulu ve samimi diliyle ayrılan dönemin en ünlü dini şiiri Mevlidi yazmıştır. Bugün hala bazı dini toplantılarda okunmaktadır.</p>
<p>Osmanlı Devleti&#8217;nin siyasi gücünün zirvesine ulaştığı on altıncı yüzyılda, sanat ve edebiyat da altın çağını yaşadı. Aslında Batı ve Doğu kültürlerinin ilgi odağı olan İstanbul, Anadolu, Balkanlar ve Ortadoğu&#8217;da yaşayan birçok sanatçıyı kendine çeken bir merkez haline geldi. Bu durum, büyük edebiyat ustalarının yetişmesine zemin hazırladı, ancak aynı zamanda Türkçeyi yabancı unsurlarla dolu ve anlaşılması zor Osmanlı diline de dönüştürdü. Fuzuli, Türk divan şiirinin en bilinen adıdır. Dönemin diğer ünlü şairlerinden bazıları ise dilini akıcı kullanmasıyla tanınan Baki, Zati, Nev&#8217;i ve Bağdatlı Ruhi idi.</p>
<p>Nedim ile özdeşleşen on sekizinci yüzyıl Divan şiiri, sadece saray edebiyatı olmaktan, kitlelere daha az yabancı bir dil kullanan bir türe dönüşmeye yavaş yavaş başladı. Bu dönemde halk şiiri Divan edebiyatı alanını etkiledi; dil bir ölçüde arındırılmış ve yerel konular şiirlerde konu olarak kullanıldı. Nedim ile gündelik olaylar şekillenmiş ve şiire girmiştir ve &#8220;şiirde ihtişam&#8221; idealinin yerini &#8220;hassas şiir&#8221; üretme fikri almıştır. Nedim&#8217;in açılışını yaptığı bu çağ, yüzyılın son çeyreğinde Şeyh Galip&#8217;in eserlerinde devam etti.</p>
<h3>Divan edebiyatının özellikleri</h3>
<p>Birçok Divan dönemi yazarı, halk için yazılan eserlerde basit bir dili benimdi, ancak entelektüellere yönelik yapıtlarında ise retorik bir üslup tercih ettiler. Ancak zamanla bir orta nokta bulundu ve sözlü dilden oldukça farklı olan ancak retorik tarzı nadiren kullanan bir düz yazı geliştirildi. Aşıkpaşazade, Aşık Çelebi, <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Evliya_%C3%87elebi" target="_blank" rel="nofollow noopener noreferrer">Evliya Çelebi</a>, Naima, Kocibey ve Mercimek Ahmet bu dönemin önde gelen yazarlarıdır.</p>
<div id="attachment_2278" style="width: 330px" class="wp-caption alignright"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-2278" class="size-full wp-image-2278" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/divan-edebiyati-tarihi.jpg" alt="Divan edebiyatı tarihi" width="320" height="444" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/divan-edebiyati-tarihi.jpg 320w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2021/01/divan-edebiyati-tarihi-216x300.jpg 216w" sizes="auto, (max-width: 320px) 100vw, 320px" /><p id="caption-attachment-2278" class="wp-caption-text">Divan edebiyatı tarihi</p></div>
<p>On dokuzuncu yüzyıl, yenilenme ve değişim arayışının artan gücüyle baş edemeyen <strong>Divan edebiyatının</strong> çöküşüne tanık oldu. Aynı konuları, aynı anlatım tekniklerini ve aynı yapıları tekrarlayarak kendini tüketen <strong>Divan edebiyatı</strong>, Batı Kültürünün etkisiyle yerini yavaş yavaş Türk edebiyatına bıraktı. Ancak Divan edebiyatı günümüze kadar hala etkisini devam ettirdi ve ifadelerin vecizliği, sanatın ince çizgisinin naifliği ile bizlere önemli detaylar bıraktı.</p>
<p><strong>Divan edebiyatı nedir</strong> gibi tarih alanında yazılar okumak için <a href="https://siyaksibak.com/category/tarih-kac/" target="_blank" rel="noopener noreferrer"><strong>buraya</strong> </a>tıklayınız.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://siyaksibak.com/divan-edebiyati-nedir/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Memlükler&#8217;de Tarih Hakkında Yazılmış Eserler</title>
		<link>https://siyaksibak.com/memluklerde-tarih-hakkinda-yazilmis-eserler/</link>
					<comments>https://siyaksibak.com/memluklerde-tarih-hakkinda-yazilmis-eserler/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Güneri]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 25 Jan 2021 13:55:03 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tarih]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://siyaksibak.com/?p=2260</guid>

					<description><![CDATA[Memlükler&#8217;de Tarih Hakkında Yazılmış Eserler Birinci Bölüm: Umumi Tarihler el-Mekin b. el-‘Amid (ö.672/1273)-el-Mecmû’u’l – mübarek (Târîhu’l-camî) Memlükler Devleti’nin kuruluş dönemiyle alakalı bilgiler bulunan bu eser bir dünya tarihi olarak kabul edilmekte ve Hristiyan ve Moğollarla alakalı malumâta sahiptir. Mufaddal b. Ebü’l-Fedâil (ö.759/1358)-en-Nehcü’s-sedid ve’d-dürrü’l-ferid Ahbârü’l-Eyyûbiyyîn’e zeyl olarak yazılmış bu eserde olaylar kronolojik bir şekilde ele alınmakta ve her bölümün sonunda o yılda vefat etmiş önemli şahsiyetlerin bilgileri bulunmaktadır. Hristiyanlık ve müellifin müşahede ettiği olaylar hakkında önemli bilgiler anlatılmaktadır. Baybars el-Mansûri (ö.725/1325) – Zübdetü’l-fikre fi târîhi’l-hicre Hicri 650 yılından itibaren Memlük devletinin kurulması, siyasi olaylar, savaşlar ve bürokrasi hakkında detaylı bilgiler bulunmaktadır. [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<h5>Memlükler&#8217;de Tarih Hakkında Yazılmış Eserler</h5>
<h6>Birinci Bölüm: Umumi Tarihler</h6>
<ul>
<li>el-Mekin b. el-‘Amid (ö.672/1273)-el-Mecmû’u’l – mübarek (Târîhu’l-camî)</li>
</ul>
<p>Memlükler Devleti’nin kuruluş dönemiyle alakalı bilgiler bulunan bu eser bir dünya tarihi olarak kabul edilmekte ve Hristiyan ve Moğollarla alakalı malumâta sahiptir.</p>
<ul>
<li>Mufaddal b. Ebü’l-Fedâil (ö.759/1358)-en-Nehcü’s-sedid ve’d-dürrü’l-ferid</li>
</ul>
<p>Ahbârü’l-Eyyûbiyyîn’e zeyl olarak yazılmış bu eserde olaylar kronolojik bir şekilde ele alınmakta ve her bölümün sonunda o yılda vefat etmiş önemli şahsiyetlerin bilgileri bulunmaktadır. Hristiyanlık ve müellifin müşahede ettiği olaylar hakkında önemli bilgiler anlatılmaktadır.</p>
<ul>
<li>Baybars el-Mansûri (ö.725/1325) – Zübdetü’l-fikre fi târîhi’l-hicre</li>
</ul>
<p>Hicri 650 yılından itibaren Memlük devletinin kurulması, siyasi olaylar, savaşlar ve bürokrasi hakkında detaylı bilgiler bulunmaktadır. Vefeyât kısmının çok olmadığı bu eser anlaşılması güç bir dille kaleme alınmıştır.</p>
<ul>
<li>Yûnûnî (ö.726/1325)-Zeylü Mir’âtü’z-zaman</li>
</ul>
<p>Mir’âtü’z-zaman müellifinin doğumundan vefatına yani 654 yılına kadar olan olayları kapsamakta olan bu esere Yûnûnî tarafından zeyl olarak yazılmıştır. Yûnûnî’nin eseri ise 654 ile 711 yılı arası Memlük tarihi hakkındadır. Bu eser yaşanan siyasi, ictimâi olaylara dışarıdan bir bakış açısını yansıtması hasebiyle önemli bir konumda bulunmaktadır. Eserde ayrıca vefayât kısmına da önem verilmiştir.</p>
<ul>
<li>Ebü’l-Fidâ /ö.732/1331)-el-Muhtasar fi ahbâri’l-beşer</li>
</ul>
<p>Memlükler Devleti’nin yüksek bir konumunda bulunması hasebiyle siyasi ve askeri olaylar yakından gösterme açısından önemli bir eserdir. Eser Hz. Adem’den 729 senesine kadar olan olayları haber vermektedir. Ayrıca dipnot kullanması bu eseri daha mühim yapmaktadır.</p>
<ul>
<li>İbnü’d-Devâdârî (ö.736/1336’dan sonra)-Kenzü’d-dürer ve câmi’ı’l-gurer</li>
</ul>
<p>Memlükler Devleti hakkında olan bu eserde devlet bürokratlarının kimliği ve görevleri, nil nehri hakkında bilgiler ve ayrıca savaşlar konu edilmiştir.</p>
<ul>
<li>Cezerî/İbnü’l-Cezerî (ö.739/1338)-Havâdisü’z-zaman ve enbâüh ve vefeyâtü’l-ekâbir ve’l-a’yan min ebnâih</li>
</ul>
<p>Eseri bir çok tarihçiye kaynaklık etmiş, biyografik bilgilere önem vermiş ve el-‘acâib ve’l-garâib türü haberlere de yer vermiştir. Dımaşk’ın devlet görevlilerinin neredeyse bütününün yaptığı faaliyetler hakkında bilgileri de paylaşmıştır.</p>
<ul>
<li>Zehebî (ö.748/1348)-Târihu’l-İslâm ve vefeyâtü’l meşâhir ve’l-a‘lâm</li>
</ul>
<p>Müellif eserinde hicretten itibaren 700 yılına kadar olan olayları kronolojik bir şekilde ele almış, akabinde her on yıl sonunda vefeyât kısmına yer vermiştir. Vefeyât açısından oldukça yetkin bir eserdir.</p>
<ul>
<li>İbn Kesîr (ö.774/1373)-el-Bidâye ve’n-nihâye</li>
</ul>
<p>768 yılı ortalarına kadar yaşanan olaylar hakkında olan bu eser müellifin şahsi görüşlerine de yer vermesi nedeniyle önemli bir konumda bulunmaktadır. Dımaşk’ta yapılan mezalim davalarına dair önemli bilgiler mevcuttur. Ayrıca biyografi bilgileri de bulunmaktadır.</p>
<ul>
<li>İbn Hiccî (ö.816/1413)-Târîhu İbn Hiccî</li>
</ul>
<p>Eserin sadece 796-815 yılları arası bulunmuştur. Olayları kronolojik bir metotla işleyen eserde her ayın sonunda vefat edenleri zikretmiştir.  Timur olayları hakkında önemli bilgilere değinmiştir.</p>
<ul>
<li>İbnü’l-Furât(ö.807/1405)-Târihu’d-düvel ve’l-mülûk</li>
</ul>
<p>Eser kendinden önceki günümüze ulaşmayan kaynaklardan faydalanması ve müessese tarihi açısından önemli bir konumdadır. Olaylar kronolojik sırayla verilmiş, olaylar arasında bağlantılar kurulmuştur.</p>
<ul>
<li>İbn Dokmak (ö.809/1407)-Nüzhetü’l-enâm fi târîhi’l-İslâm ve el-Cevherü’s-semin</li>
</ul>
<p>Evlâdünnâs olması hasebiyle iyi eğitim görmüş olan müellifin ilk eserinde; Memlük devletinin kuruluşu ve sonrasındaki gelişmeler ikinci eserinde ise; Hz. Ebubekir’in hilafetinden 797 yılına kadar meydana gelen siyasi olayları ele almıştır.</p>
<ul>
<li>İbn Haldûn (ö.808/1406)-Kitâbü’l-‘İber</li>
</ul>
<p>İbn Haldûn’un ün yaptığı Mukaddime’si bu kitabın girişinde bulunmaktadır.  Mukaddime’den sonra diğer devletler ve Memlükler’in bürokratik durumlarını ele almış önemli bir kaynak konumundadır.</p>
<ul>
<li>Aynî (ö.855/1451)-‘İkdü’l-cümân fi târîhi ehli’z-zamân</li>
</ul>
<p>Siyasi ve askeri olaylar kronolojik ve detaylı bir şekilde işlenmiş, sosyal tarihe dair önemli bilgiler anlatılmış ve müellif kendine has bir tarzı bu kitapta yansıtmıştır.</p>
<h6>İkinci Bölüm: Hususî/Mahallî Tarih Kaynakları</h6>
<ul>
<li>Ebû Şâme el-Makdisî (ö.665/1267)-Terâcimü ricali’l-karneyni’s-sâdis ve’s-sâbi’-ez-Zeyl ‘ale’r-Ravzateyn</li>
</ul>
<p>Eser 590 ile 665 yılları arasını kapsamakta olup, Memlükler devrinin erken safhalarına değinmektedir. Memlük-Moğol olayları hakkında önemli bilgiler bulunmakta ve olaylar kronolojik şekilde ele alınmaktadır.</p>
<ul>
<li>İzzeddin İbn Şeddâd (ö.684/1285)-Târîhu’l-Melik’z-Zâhir</li>
</ul>
<p>Memlük sultanlarından Baybars’a nisbetle kaleme alınan bu eser erken dönem Memlük tarihi için önemli bilgilere sahiptir. Eser kendisinden sonra yazılmış eserlere de kaynaklık etmiştir. Sultan Baybars’ın dışında devlet erkanı ve müesseseler ile ilgili önemli bilgiler de bulunmaktadır.</p>
<ul>
<li>İbn Abdüzzâhir (ö.692/1293)-er-Ravzü’z-Zâhir ve Teşrîfü’l-eyyâm</li>
</ul>
<p>İlk eser Sultan Baybars’ın yaşantısına münhasır olmakla beraber İbn şeddâd’ın eserinin de bir tamamlayıcısı hüviyetindedir. İkinci eseri ise Seyfeddin Kalavun’un hayatını konu edinmiştir.  Bu döneme ait önemli belgeler bu eserde bulunmaktadır.</p>
<ul>
<li>İbn Vâsıl (ö.697/1298)-Müferricü’l-kürûb fi ahbârî Benî Eyyûb</li>
</ul>
<p>Eserde Eyyûbîler, Zengîler ve erken dönem Memlükler hakkındadır. Olayların tarihleri tam olarak verilmemektedir. Özellikle bu eser Eyyûbîler’in sultanı olan Necmeddin Eyyûb hakkında önemli bilgiler barındırmaktadır.</p>
<ul>
<li>Baybars el-Mansûrî (ö.725/1325)-et-Tuhfetü’l-mülûkiyye fi’d-Devleti’t-Türkiyye</li>
</ul>
<p>Eser Zübdetü’l-fikre’nin muhtasarı olup-olmadığı tartışmalı bir konudur. Ancak aralarında farklı bilgiler mevcuttur. Ayrıca bu eserde vefeyât kısmı bulunmamaktadır.</p>
<ul>
<li>Şafî b. Ali el-Askalânî (730/1330)-Kitâbü’l-Fazli’l-me’sûr min sîreti’s-Sultan el-Meliki’l-Mansûr</li>
</ul>
<p>Eser Sultan Seyfeddin Kalavun’un biyografisi olarak yazılmıştır. Onun yetiştirilmesinden, tahta çıkmasına daha sonra vefatına kadar yaşadığı olaylar ele alınmıştır. Daha sonra Eşref Halil’in Akka fethiyle eser sonlanır. Olaylar kronolojik şekilde ele alınmıştır. Önemli devlet belgeleri ve bahsettiği ayrıntılı bilgiler bu eseri mühim kılmaktadır. Olayları yakinen takip etmesi onu birinci elden kaynak olmasını da bu alanda sağlamıştır.</p>
<ul>
<li>Yusufî (ö.759/1358)-Nüzhetü’n-nâzır fi sîreti’l-Meliki’n-Nâsır</li>
</ul>
<p>Eser Kalavun(678) devrinden 755 yılına kadar olan olaylar ele alan hacimli bir eserdir. Eserde yoğun bir şekilde havâdis bölümü işlenmiş ancak ona göre nispeten az ama yine de önemli bir ölçüde vefeyât kısmı bulunmaktadır. Müslümanlar ve diğer din mensupları arası ilişkiler de bu kitapta bahse konu edilmiştir. Betimleyici bir açıdan dönemini yansıtmaktadır.</p>
<ul>
<li>İbn Habîb (ö.779/1377)-Tezkiretü’n-nebih fi eyyâm’l-Mansûr ve benih</li>
</ul>
<p>Eser Seyfeddin Kalavun ve ailesi hakkındadır. 678 yılı ile başlayıp kronolojik ve vefeyât kısımları bulunmakla beraber 770 yılları arasını kapsamaktadır.</p>
<ul>
<li>Makrîzî (ö.845/1442)-Kitâbü’s-Sülûk li ma’rifeti düveli’l-mülûk</li>
</ul>
<p>Eser 568 yılı Eyyûbi ve Memlükler Devletleri hakkında bilgilerle başlayıp, 844 yılı sonuna kadar devam eder. Vefeyât kısımları kısa tutulan bu eser Mısır tarih ekolüne örneklik teşkil etmektedir. Siyasi, sosyal birçok olayı kendisinde barındıran bu eserde müellif olaylar arasında bağlantılar kurar, sebep-sonuç ilişkisine yer verir. Tarafsız bir şekilde olayların nakledilmekte olduğu bu eser, Memlükler tarihi için çok önemli bir konumda bulunmaktadır.</p>
<ul>
<li>Salih b. Yahya (yk.ö. 850/1446)-Târîhu Beyrût</li>
</ul>
<p>İsmiyle müsemmâ olan bu eserde Beyrût tarihi işlenmektedir. Şehrin konumu, özellikleri, buraya ilk yerleşen aile ve Beyrût şehrinin yöneticilerinin hal tercümeleri bahse konu edilmiştir.</p>
<ul>
<li>Takıyyüddin İbn Kâdî Şühbe (ö.851/1448)-Târîhu İbn Kâdî Şühbe</li>
</ul>
<p>Eser 741-808 yılları arası meydana gelen olayları kapsamaktadır. Olaylar günlük olarak nakledilmiş, kronolojik bir sıra takip edilmiştir. Bu eserin en kıymetli kısmı vefeyât bölümleridir.</p>
<ul>
<li>İbn Hacer (ö. 852/1449)-İnbâü’l-gumr bi -ebnâi’l-‘umr</li>
</ul>
<p>Eser müellifin doğduğu 773 yılı ile başlayıp vefatına kadar devam etmektedir. Kronolojik bir sıra takip edilmiş, aylara göre olaylar verilmiş ve akabinde diğer bölümlere nazaran daha geniş bir biçimde vefeyât bölümü yer almıştır. Eser ayrıca alimler ile yönetici sınıfın ilişkileri, hükümdarlar hakkında farklı bilgiler de sunması hasebiyle önemlidir.</p>
<ul>
<li>Aynî (ö.885/1451)-es-Seyfü’l-mühenned fi sîreti’l-Meliki’l-Müeyyed</li>
</ul>
<p>Eser Sultan Şeyh hakkında büyük kısmı manzum şekilde ele alınmıştır. Şeyh’in tahta çıkışı, atamaları ve onun döneminde meydana gelen olaylar anlatılmaktadır. Eser 815 yılı ile 819 yılları arasını kapsamaktadır.</p>
<ul>
<li>İbn Tağriberdî (ö.774/1470)-en-Nücûmü’z-zâhire fi mülûki Mısr ve’l-Kâhire</li>
</ul>
<p>Eser Mısır’ın Müslümanlar tarafından fethi ile başlayıp 772 yılına kadar olan olaylar hakkında bilgi vermektedir. Tahta çıkan sultanların bilgisi verilip akabinde döneminde yaşanmış olaylar nakledilmektedir. Eser müellifin yorumlarıyla ayrışmaktadır. Erken dönem Memlükler tarihi içinde önemli bir kaynak hüviyetindedir.</p>
<ul>
<li>Hatîb el-Cevherî (ö.900/1495)-Nüzhetü’n-nüfûs ve’l-ebdân fi tevârîhi’z-zaman ve İnbâü’l-hesr bi-ebnâi’l-‘asr</li>
</ul>
<p>Müellif ilk eserinde 784 yılı ile 849 yılları arası hakkında bilgi vermektedir. Genel bir İslam tarihi olarak anlaşılan bu kitapta, olaylar kronolojik bir açıdan ele alınmakta, havâdise nazaran vefeyât kısımları daha kısa tutulmaktadır. Diğer eserinde müellif 873 ile 886 yılları arası olayları nakletmektedir. Eser yine kronolojik şekilde ele alınmakta, muvazzaf kimseler hakkında bilgiler verilmekte ve ayrıca müellifin kendine has fikirleri de esere farklılık katmaktadır. Yöneticilere ve çocuklarına ödenen aylıklar da mevzu bahis edilmektedir.</p>
<ul>
<li>Süyûtî (ö.911/1505)-Hüsnü’l-muhâdara ve Târîhu’l-Hulefâ</li>
</ul>
<p>İlk eserinde müellif Mısır’da meydana gelen neredeyse her olay konu edilmektedir. Kuran’da geçen Mısır ifadelerinden buraya gelen insanlara kadar her şey anlatılmaktadır. Bu bölgede kurulan devletlerden, devlet görevlilerin dair önemli bilgiler bulunmaktadır. İkinci eserinde ise müellif Hz. Ebu Bekir devrinden Abbâsi halifesi Mütevekkil-‘Alellah’ın hilafetinin sonuna kadar olan kısım ele alınmaktadır. Ayrıca diğer bazı devletler de konu edilmektedir.</p>
<ul>
<li>İbn İyâs (ö.930/1524)-Bedâi’u’z-zühûr fi vekâi’i’d-dühûr</li>
</ul>
<p>Müellifin evladünnas olması hasebiyle eser bilgi açısından yetkin ve ilk kaynak olması bakımından da mühim bir konumda bulunmaktadır. Mısır ekolünün havâdis ve vefeyâtının tersine bu bölümler başlıksız ve kısa bir şekilde nakledilmektedir. Verdiği askerî ve Osmanlı Devleti hakkındaki bilgiler de bu eserin döneme ışık tutma noktasında önemini işaret etmektedir.</p>
<ul>
<li>İbn Tolun (ö.953/1546)-Müfâkefetü’l-hıllân fi havâdisi’z-zamân</li>
</ul>
<p>Eser 884 ile 926 yılları arasını kapsamaktadır. Havâdis ve vefeyât kısmı iç içe yer almıştır. Eserde genel olarak Dımaşk ile ilgili bilgiler bulunmaktadır. Eseri önemli kılan husus Memlükler ile Osmanlı arasındaki nihaî mücadeleye yer vermiş olmasıdır.</p>
<h6>Üçüncü Bölüm: Ansiklopedik Kaynaklar ve Müessese Eserleri</h6>
<ul>
<li>Nüveyrî (ö.733/1333)-Nihâyetü’l-ereb fi fünûni’l-edeb</li>
</ul>
<p>Eser otuz ciltlik hacimli bir müfredâta sahiptir. Kâinat, yaratılış, Hz. Peygamber zamanı, Arap vecizeleri, hükümdarlık ve bürokrasi gibi önemli konulara değinmektedir. Hayvanlar ve bitkiler üzerine de ciltler ayrılmıştır.  Memlük tarihi için bakılırsa; bu eser Memlükler’in kuruluşundan 730 yılına kadar olan olayları kapsamaktadır. Her sultanın devri ayrışmakta, kronoloji daha dikkatli işlenmektedir. Eserin bir diğer önemi de müellifin kendi şahit olduğu durumları bu kitapta aktarmasıdır.</p>
<ul>
<li>İbn Fazlullah el-Ömerî (ö. 749/1349)-Mesâlikü’l-ebsâr fi memâliki’l-emsâr</li>
</ul>
<p>Yirmi yedi ciltlik kapsamlı bir eserdir. Yeryüzü ve üzerinde yaşayan devletlerden, şiir ve sanata birçok konu ele alınmaktadır. Anadolu beylikleri hakkında verilen bilgiler çok kıymetlidir.  Memlükler açısından bu eserin önemi ise Mısır hakkında çok değerli bilgileri bizlere aktarması ve devlet erkânı ve müesseselerini bizlere açık bir şekilde nakletmesidir.</p>
<ul>
<li>Kalkaşendî (ö.821/1418)-Subhu’l-a’şâ fi sınâti’l-inşâ</li>
</ul>
<p>Eser coğrafik bilgilerden hayvan ve bitki ürünlerine, toplumda yaşamış kavim özelliklerinden, kurum ve kuruluşlar hakkındaki bilgilere kadar çok geniş bir eserdir. Memlük tarihi açısından eserin önemi devletin müesseseleri hakkındaki geniş teferruatlı bilgilerdir. Ayrıca bu kitapta bulunan yazışma vesikâları, görevlilerin mahiyeti, posta teşkilâtı gibi unsurlar hakkındaki bilgiler de eseri önemli kılmaktadır.</p>
<ul>
<li>Makrîzî (ö.845/1442)-Kitâbü’l-Mevâ’iz ve’l-i’tibâr bi-zikri’l-hıtat ve’l-âsâr</li>
</ul>
<p>Müellif eserinde Memlükler’in içinde yaşadığı bölgenin adetâ her açısını bizlere yansıtmıştır. Mısır’ın ahvâlinden Nil nehrine, halifelerden devlet yöneticilerine birçok konu ele alınmıştır. Şehirler hakkında önemli bilgiler paylaşmış, Memlükler devrini betimleyici şekilde ele almıştır.</p>
<ul>
<li>İbn Şahin ez-Zahîrî (ö. 873/1468)-Zübdetü Keşfi-memâlik ve beyâni’t-turuk ve’l-mesâlik</li>
</ul>
<p>Müellifin yine kendi eseri olan Keşfi-memâlik’in bir özetini bu isimle kaleme almıştır. Eser muhtelif birçok konuyu ele almaktadır. Mısır ve diğer şehirler, inşâ edilen saraylar, arâziler, gelirler, sultanlık müessesi, bürokratik mes’eleler gibi ve daha birçok konu incelenmiştir. Eser ilginç anlatılarla tamamlanmıştır.</p>
<ul>
<li>Nuaymî (ö. 927/1521)-ed-Dâris fi târîhi’l-medâris</li>
</ul>
<p>Eserde ilmî faaliyetlerin yapılmakta olduğu yapılar, medreseler hakkında bilgiler, Dımaşk şehrinin özellikleri, vakfedilen yerler gibi konular ele alınmıştır.</p>
<h6>Dördüncü Bölüm: Vefeyât, Coğrafya ve Topoğrafta Eserleri</h6>
<p><strong>A.Vefeyât, Tabakât ve Terâcim Eserleri</strong></p>
<ul>
<li>İbn Hallikân (ö.681/1282)-Vefeyâtü’l-a‘yân ve enbâü ebnâi’z-zamân</li>
</ul>
<p>Bu eser müellifin günümüze ulaşan tek eseri ve alanının ilk eseridir. Alfabetik bir düzen ile biyografileri paylaşmış ve bu düzene sâdık kalmıştır. Hem Memlük sultanlarının hayatları hakkında bilgi sahibi olmak açısından hem de bu sultanlar veya diğer başka devletlerin sultanları hakkında verdiği ilginç bilgiler eseri mühim kılmıştır.</p>
<ul>
<li>İbnü’s-Sükâ’î (ö.756/1326)-Tâlî Kitâbi Vefeyâti’l-a‘yân</li>
</ul>
<p>Eser İbn Hallikân’ın vefeyâtına bir zeyl olarak kaleme alınmıştır. Bu eserde 650’li yıllardan 725 yılları arası yaşamış kimselerin hal tercümelerine yer verilmiştir. Bu eserde alfabetik bir düzen ile kaleme alınmıştır. Müellif’in Hristiyan olması hasebiyle bazı durumlarda kendi dindaşı olan kimselerin hal tercümelerinde daha uzun yazması görülmektedir. Ayrıca mali açıdan yolsuzluklar hakkında detaylı bilgiler vermesi eseri ayrıca önemli kılmaktadır.</p>
<ul>
<li>Zehebî (ö.748/1348)-Siyeru a‘lâmi’n-nübelâ</li>
</ul>
<p>Eserde yaklaşık 7000 kimsenin hal tercümesine yer verilmiştir. Dolayısıyla biyografi üzerine yazılmış ansiklopedik bir eserdir. Müellif’in hadis alanıyla irtibatlı olması hasebiyle hadis ilmi için de önemli bir yardımcı eser olarak addedilmektedir.</p>
<ul>
<li>Safedî (ö.764/1363)-Kitâbü’l-Vâfî bi’l-Vefeyât</li>
</ul>
<p>Eserde yaklaşık 14.000 kişinin hal tercümesine yer verilmiştir. Eser alfabetik olmasına rağmen Hz. Peygamber’e hürmeten onun ismiyle başlamaktadır. Erken dönem Memlük sultanlarının biyografileri için önemli bir kaynaktır. Özellikle Sultan Kalavun döneminde müellifin görevleri nedeniyle daha detaylı bilgiler yer almaktadır.</p>
<ul>
<li>Kütübî (ö.764/1363)-Fevâtü’l-Vefeyât</li>
</ul>
<p>İbn Hallikân’ın vefeyâtına zeyl olarak kaleme alınmıştır. Onun eserinin eksik kalmış kısımlarını, bahsedilmeyen önemli kişileri anlatmak amacı ile yazılmıştır.</p>
<ul>
<li>Taceddik es-Sübkî (ö.771/1370)-Tabakâtü’ş-Şâfi’iyyeti’l-kübrâ</li>
</ul>
<p>Eser 1400 Şâfîî alimin hal tercümesini kapsamaktadır. Eserin son kısmı 700 yılından sonra vefat eden alimler kapsamakta ve Memlükler için önemli olan bölüm burasıdır. Dımaşk naiblerinin ilişkilerinin öğrenilmesi açısından önemli bir kaynaktır.</p>
<ul>
<li>İbn Kesîr (ö.774/1373)-Tabakâtü’l-fukâhâi’ş-Şâfi’iyyîn</li>
</ul>
<p>Müellif Şâfîi alimleri on bir tabakada incelemiştir.</p>
<ul>
<li>İbn Kadî Şühbe (ö.851/1448)-Tabakâtü’ş-Şâfi’iyye</li>
</ul>
<p>Eser 840 yılına kadar yaşamış olan Şâfîi alimleri içermektedir. İbn Kesîr’in eserinin bir devamı niteliğindedir.</p>
<ul>
<li>İbn Dokmak (ö.809/1407)-Nazmü’l-cümân fi tabakâti ashâbi imâminâ en-Nu’mân</li>
</ul>
<p>Eserin ilk cildi Ebû Hanife’ye ayrılmıştır. Kalan iki cilt de hicri IX. asra kadar olan Hanefî alimleri ihtiva etmektedir. Eserin önemli kısmı Hanefî devlet adamlarını da anlatmış olmasıdır.</p>
<ul>
<li>Makrîzî (ö.845/1442)-Kitâbü’l-Mukaffe’l-Kebîr</li>
</ul>
<p>Eser on altı cilt olmasına rağmen beş cildi günümüze ulaşmıştır. Vefeyât türünün önemli eserlerindendir. Mevcut ciltlerin içerisindeki isimler üzerinden Memlükler için önemli bilgiler elde edilmektedir. Önemli sultanların hal tercümeleri de bize ulaşan ciltlerde elde edilmiştir.</p>
<ul>
<li>İbn Hacer (ö.852/1449)-ed-Dürerü’l-kâmine fi a’yâni’l-mieti’s-sâmine</li>
</ul>
<p>Eser 701 yılı ile 800 yılları arası yaşamış kimselerin hal tercümelerini içermekte ve 5323 kişi hakkında bilgi bulunmaktadır. Bu insanlar alfabetik olarak listelenmiştir.  Memlük tarihi için önemli kimseler hakkında detaylı bilgiler bulunmakta, ulemâ arasındaki çekişmeler anlatılmakta ve müellifin kendi tenkitleri eseri önemli kılmaktadır.</p>
<ul>
<li>İbn Tağriberdî (ö.874/1470)-el-Menhelü’s-sâfî ve’l-müstevfî ba’de’l-Vâfî</li>
</ul>
<p>el-Vâfî adlı esere zeyl olarak yazılmış ve içerisinde yaklaşık 2828 kişinin hal tercümesine yer verilmiştir. Müellifin konumundan dolayı siyasi ve bürokratik birçok bilgi bu eserden öğrenilebilmektedir. İsimlerin yazımı hakkında eleştiriler ve onların anlamlarını açıklama noktasında izâhatlar bulunmaktadır.  Ayrıca kültürel, sosyal hayat üzerine yapılan anlatılar da dönemi yansıtma açısından bu eseri önemli kılmaktadır.</p>
<ul>
<li>Sehavî (ö.902/1497)-ed-Dav’ü’l-lâm‘li-ehli’l-karni’t-tâsi</li>
</ul>
<p>Eser 801 yılından IX. yılları arası yaşamış kimselerin hal tercümelerine yer vermektedir. Eser on bir ciltten oluşmakta olup ilk on cilt alfabetik şekilde kaleme alınmış, son cilt ise künyeleri meçhul olan kimselere ayrılmıştır. Ayrıca bu son ciltte yaklaşık 1000 kişilik kadın biyografilerine de yer verilmiştir. Önemli ilim adamları, umerâlar gibi devrin önemli şahsiyetleri için başvurulması gereken kaynaklardandır. Müellifin bu kitapta, özelliği olan tenkitçi usulü de görülmektedir.</p>
<ul>
<li>Necmeddin el-Gazzî (ö.1061/1651)-el-Kevâkibü’s-sâire bi-a‘yâni’l-mieti’l-‘âşire</li>
</ul>
<p>Müellif’in Memlükler devrinde yaşamaması nedeniyle farklı bir metotla kitap yazılmıştır. Sehâvi’nin eksiklerini tamamlama açısından önemli bir eserdir. Eser 900 ile 933 yılları arası vefat eden kimselerin hal tercümelerine yer vermektedir.</p>
<ul>
<li>İbnü’l-İmâd (ö.1089/1679)-Şezerâtü’z-zeheb f ahbâri men zeheb</li>
</ul>
<p>Eser hicretin ilk yılından 1000 yılına kadar yaşamış kimselerin hal tercümelerine yer vermektedir. Kronolojik şekilde ele alınan biyografiler toplamda 10.000 kimse hakkında yazılmıştır. Meşhur kimselerin biyografilerini tespit noktasında önemli bir eserdir.</p>
<p><strong>B.Hıtat, Coğrafya, Büldân ve Topoğrafya Eserleri</strong></p>
<ul>
<li>
<h6>İzzeddin İbn Şeddâd(ö.684/1285)-el-A‘lâku’l-hatîre fi zikri ümerâi’ş-Şam ve’l-Cezîre</h6>
</li>
</ul>
<p>Eserde çeşitli şehirler hakkında önemli bilgiler verilmektedir. Anlatılan şehirlerin tarihi, meskûn olan kimselerin nitelikleri, askerî yapıları hakkında bilgiler anlatılmaktadır. Şam, Halep, Kınnesrin, Humus, Cezîre gibi bölgeler hakkında önemli bilgiler içermektedir.</p>
<ul>
<li>
<h6>İbn Abdüzzâhir(ö.692/1293)-er-Ravzatü’l-behiyyetü’z-zâhire fi hıtati’l-mui‘zziyyeti’l-Kâhire</h6>
</li>
</ul>
<p>Dönemin önemli kimselerinden-Makrîzî, İbnü’d-Devâdârî, Kalkaşendî- faydalanılarak yazılan bu eser Fatımîler devri Kâhire’sinin detayları hakkında neşredilmiştir. Bu dönemde inşa edilen yapıtlardan ayrıntılı şekilde bahsedilmektedir.</p>
<ul>
<li>
<h6>Ebü’l-Fidâ(ö.732/1331)-Kitâbü Takvîmi’l-büldân</h6>
</li>
</ul>
<p>Eser önceki yazılmış eserlerin eksikliklerini düzetme amacıyla kaleme alınmıştır. Belirli olmayan bölge isimleri, enlem ve boylamları gibi önemli detaylar paylaşılmıştır. Okyanus ve dağlardan, meskûn bölgelere kadar birçok ayrıntı anlatılmıştır. Eserin ikinci kısmı ise Mısır ve Şam hakkında olmasından ötürü bu eser Memlükler devri için önemli kaynaklar arasında bulunmaktadır.</p>
<ul>
<li>
<h6>İbn Dokmak(ö.809/1407)-‘ikdi’l-emsâr</h6>
</li>
</ul>
<p>Eserin bütün ciltleri günümüze ulaşmamasına rağmen Fustât, Kâhire, Dimyat ve İskenderiyye gibi Mısır şehirleri hakkında yazılmış dört ve beşinci ciltler günümüze ulaşmıştır. Şehirler hakkında genel bilgiler, camiler gibi dini yapılar, sokak ve çarşılar anlatılmaktadır. Ayrıca arazi ve gelirler hakkında da önemli bilgiler mevcuttur.</p>
<ul>
<li>
<h6>İbnü’l-Cî’ân(ö.885/1480)-Kitâbü’t-Tuhfeti’s-seniyye          bi-esmâi’l-bilâdi’l-Mısriyye</h6>
</li>
</ul>
<p>Eserde iktâ bölgeleri, sahipleri, gelirleri hakkında iktisâdi açıdan önemli bilgiler verilmektedir. Memlükler devrinin ekonomik yönden ne durumda olduğu hakkında detaylı bilgiler bu eser incelendikten sonra anlaşılabilmektedir. Eserde Mısır iki bölgeye ayrılmakta ve veriler bu ayrımdan sonra ayrı ayrı verilmektedir.</p>
<p><a href="https://islamansiklopedisi.org.tr/memlukler" target="_blank" rel="noopener sponsored noreferrer">Memlükler&#8217;de Tarih Hakkında Yazılmış Eserler</a> benzeri<span style="font-size: 1.1429rem;"> yazılar okumak için </span><a style="font-size: 1.1429rem;" href="https://siyaksibak.com/category/tarih-kac/"><em><strong>buraya</strong> </em></a><span style="font-size: 1.1429rem;">tıklayınız.</span></p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://siyaksibak.com/memluklerde-tarih-hakkinda-yazilmis-eserler/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Osmanlı Şer&#8217;iyye Sicilleri</title>
		<link>https://siyaksibak.com/osmanli-seriyye-sicilleri/</link>
					<comments>https://siyaksibak.com/osmanli-seriyye-sicilleri/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Güneri]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 29 Dec 2020 14:53:41 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tarih]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://siyaksibak.com/?p=2136</guid>

					<description><![CDATA[Şeriyye Sicilleri Mahiyeti  Şeriyye sicilleri, kadı sicilleri, kadı divanı, mahkeme kayıtları, sicillât-ı şer‘iyye ve yaygın kullanımı ile şer‘iyye sicilleri denilen bu defterler kadı yahut nâibi tarafından tutulmakta ve çeşitli türden belgeleri içermektedir. Osmanlı Tarihi düşünüldüğü vakit bu tarz belgelerin o günün sosyolojik durumlarının anlaşılmasında önemli rol oynadığı farkedilmektedir. Kadıların yazışmalarından halkın davalarına kadar her türlü durumun kaydedildiği bu siciller o şartlar hakkında genel perspektifi bize yansıtmaktadır. Ayrıca tarihsel veriler bağlamında da bizlere yardımcı olmaktadır. Burada üzerinde durulması gereken önemli kavramlar bulunmaktadır. Bu kavramlar mahdar, sicil ve sakk olarak üçe ayrılmaktadır. Mahdar kavramı terimsel olarak hukuki bir dava ile ilgili kayıtlar [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<h2><strong>Şeriyye Sicilleri Mahiyeti</strong></h2>
<p style="text-align: left;"> Şeriyye sicilleri, kadı sicilleri, kadı divanı, mahkeme kayıtları, sicillât-ı şer‘iyye ve yaygın kullanımı ile <strong>şer‘iyye sicilleri</strong> denilen bu defterler kadı yahut nâibi tarafından tutulmakta ve çeşitli türden belgeleri içermektedir. Osmanlı Tarihi düşünüldüğü vakit bu tarz belgelerin o günün sosyolojik durumlarının anlaşılmasında önemli rol oynadığı farkedilmektedir. Kadıların yazışmalarından halkın davalarına kadar her türlü durumun kaydedildiği bu siciller o şartlar hakkında genel perspektifi bize yansıtmaktadır. Ayrıca tarihsel veriler bağlamında da bizlere yardımcı olmaktadır. Burada üzerinde durulması gereken önemli kavramlar bulunmaktadır. Bu kavramlar mahdar, sicil ve sakk olarak üçe ayrılmaktadır. <strong>Mahdar</strong> kavramı terimsel olarak hukuki bir dava ile ilgili kayıtlar olarak tanımlanabilirken, sicil bu kararların kaydedildiği kağıtları ifade etmekte, sakk ise bu kayıt esnasında takip edilen <em><a href="https://siyaksibak.com/usulsuz-vusul-olmaz/" target="_blank" rel="noopener sponsored noreferrer">usül</a> </em>ve yöntemleri tanımlamaktadır. Dolayısıyla buradan anlaşılan bu kayıtların alelâde tutulmadığı, belirli usuller gözetilerek ele alındığı fark edilmektedir. Bu kayıtların buradan hareketle tarihe ışık tutmaları daha kanıtlanabilir olmaktadır.</p>
<div id="attachment_2143" style="width: 1034px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-2143" class="wp-image-2143 size-large" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/12/seriye-sicilleri-1024x630.jpg" alt="Şeriyye Sicilleri" width="1024" height="630" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/12/seriye-sicilleri-1024x630.jpg 1024w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/12/seriye-sicilleri-300x185.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/12/seriye-sicilleri-768x473.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/12/seriye-sicilleri-800x492.jpg 800w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/12/seriye-sicilleri.jpg 1063w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><p id="caption-attachment-2143" class="wp-caption-text">Osmanlı Şeriyye Sicilleri</p></div>
<p><strong>Şer&#8217;iyye sicilleri</strong>nde kullanılan dil, başlangıçtan XVI. asır sonlarına kadar Arapça iken zamanla neredeyse tamamen Türkçe ‘ye inkılap etmiştir. Yine de birçok halde özellikle vakfiyeler, bazı tereke ve aile hukukuna ilişkin kayıtlar ve sicilleri tutan kadının göreve başlamasını gösteren kısımlar Arapça kaleme alınmışlardır. Dolayısıyla okunması açısından bizlere daha makul gelmektedir. Siciller tutuluş açısından da üçlü bir tasnif ile değerlendirilebilir. İlk olarak Tereke, vekalet, hüccet gibi yalnız bir konuya ait konular, ikinci kısım olarak Sicill-i mahfuz denilen evlenme, boşanma, alacak-verecek, fermanlar, beratlar, son olarak ise tarih sırası önemsenmeden tutulan defterlerdir.</p>
<p><strong>Osmanlı şeriye sicilleri</strong> yoğun olarak Türkiye ve Osmanlı’nın hüküm sürdüğü vilayetlerde bulunmaktadır. Türkiye’de bulunan siciller eksikleri olmakla beraber kayıt altına <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Ahmet_Akg%C3%BCnd%C3%BCz" target="_blank" rel="noopener noreferrer"><strong>Ahmet Akgündüz</strong></a> tarafından Şer’iyye Sicilleri adlı kitapta ele alınmıştır.</p>
<p>Sicil defterleri genelde dar ve uzun defterler olup (15 × 45 cm. gibi) sayfa sayıları 10-20’den 200-300’e kadar çıkabilmektedir. Defterler ortalama 100 sayfa civarındadır ve 400-500 kaydı içermektedir.</p>
<div id="attachment_2149" style="width: 360px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-2149" class="size-full wp-image-2149" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/12/kadi-sicilleri.jpg" alt="Kadı Sicilleri" width="350" height="208" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/12/kadi-sicilleri.jpg 350w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/12/kadi-sicilleri-300x178.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 350px) 100vw, 350px" /><p id="caption-attachment-2149" class="wp-caption-text">Kadı Sicilleri</p></div>
<h3><strong>Osmanlı Şeriyye Sicillerinin Tarih Kaynağı Bakımından Hususiyetleri</strong></h3>
<p>Bu bölüm bizim asıl amacımızı izhâr edecektir. Çünkü yukarıda genel çerçeve ile anlatılan <strong>Şeriyye Sicilleri</strong>’nin önemi burada ortaya çıkmaktadır. Böylesine dikkatli ve özenli hazırlanan bu belgeler tarihe ışık tutma noktasında birinci elden kaynak olma hüviyetindedir. Dolayısıyla bir olay ve durum araştırmamızda başvurmamız gereken ilk kaynaklar bu sicillerdir.  Bu kısma değindikten sonra bu sicillerin ayrı bir önemi de adli siciller hususunda kendisini göstermektedir. Kadılık, naiplik, muhzırlık, mübaşirlik, bostancıbaşılık, çavuşluk ve subaşılık gibi adli müesseselerin hem idari yapılarını hem de gördüğü görevleri geniş şekilde şer&#8217;iyye sicillerinden öğrenebiliriz. Ayrıca muslihûnun, şuhûdu&#8217;l-hâlin, kassamın ehl-i vukûfun ve benzeri mahkeme teşkilatıyla ilgili görevlilerin kimler arasından hangi ölçütler gözetilerek seçildiğini ve ne gibi işlevler gördüğünü gene şer&#8217;iyye sicillerinden takip edebiliriz. <a href="#_ftn6" name="_ftnref6">[6]</a> Diğer önemli katkılarını da sıralarsak; merkez teşkilatı ile taşra teşkilatı arasındaki ilişkileri ortaya koymada, fetva-kaza ilişkilerinin detaylandırmamızda, hukuk tarihi bakımından İslam hukukunun mes’elelere yansımasını görmekte, iktisat tarihi ve yerel tarihin öğrenilmesinde önemli katkıları bulunmaktadır. <a href="#_ftn7" name="_ftnref7">[7]</a> Bu sicillerin katkısıyla bizim önümüz birçok konuda aydınlanmaktadır. Osmanlı Devleti’nin hem teşkilat yapılarını hem de kadılarının ve halkın mahkemelerdeki tutumlarını bu siciller ortaya koymaktadır. Dolayısıyla Osmanlı üzerine bir araştırma ya da bir bilgiyi elde etmek için bu kaynaklar bizler için çok mühim bir konumda yer almaktadırlar. Çünkü daha önce de ifade etmiş olduğumuz birinci elden kaynak olmak ve neredeyse o günün betimleyici bir şekilde ruhunu anlayabilmek bu metinler üzerinden geçmektedir. Hülasa edersek; <em><strong><a href="https://islamansiklopedisi.org.tr/seriyye-sicilleri" target="_blank" rel="noopener sponsored noreferrer">Şeriyye Sicilleri</a></strong></em> Osmanlı araştırmaları açısından bölgesel bazlı birçok mes’elede bizlere kaynaklık etmekte ve baş ucu metinler olarak karşımızda durmaktadırlar.</p>
<div class="su-spoiler su-spoiler-style-default su-spoiler-icon-plus su-spoiler-closed" data-scroll-offset="0" data-anchor-in-url="no"><div class="su-spoiler-title" tabindex="0" role="button"><span class="su-spoiler-icon"></span>Akademik Çalışmalar</div><div class="su-spoiler-content su-u-clearfix su-u-trim">
<p>1) Mustafa Doğuş GÜNER – 1497 numaralı Rize Şer’iyye Siciline göre Rize’de sosyal ve ekonomik hayat – Yüksek Lisans</p>
<p>2) Fatih Dursun – Şer’iyye sicillerine göre 18. Ve 19. Yüzyıllarda Diyarbakır’da tekstil – Yüksek Lisans</p>
<p>3) Duygu Tanıdı – Şer’iyye Sicilleri’ne göre XVIII.yüzyılda Rusçuk’ta suç ve ceza – Doktora</p>
<p>4) Ayşe Betül YENER – Osmanlı Şer’iyye sicillerinde ve fetva mecmualarında içki içme suçu ve cezası – Yüksek Lisans</p>
<p>5) Okan GÜMÜŞDOĞRAYAN – Üsküdar Şer’iyye Sicillerinde kadın ve çocuklarla ilgili davaların analizi – Yüksek Lisans</p>
<p>6) Ali METLİ – Saraybosna Şer’iyye Sicilleri’ne göre Osmanlı ailesi (1783-1786) – Yüksek Lisans</p>
<p>7) Ömer KORKMAZ – XVIII.yüzyıl Adana Şer’iyye sicilleri özelinde Aile Hukuku – Doktora</p>
<p>8 ) Esra ÇETİNKAYA – Osmanlı Hukukunda sulh sözleşmesi: Üsküdar ve Bursa şer’iyye sicillerine göre borç ilişkilerinde sulh sözleşmesi (M.1501-1551/ H.906-958) – Yüksek Lisans</p>
<p>9) Rümeysa BİLGİLİ – Şer’iyye sicilleri ışığında kadın: Kayseri örneği (1700-1720) – Yüksek Lisans</p>
<p>10) Eyüp ERBİLİCİ – 1715 tarihinde Gaziantep’te sosyal, siyasi ve iktisadî yapı: 66 Numaralo Gaziantep Şer’iyye Sicilleri metin trankripsiyonu ve değerlendirmesi – Yüksel Lisans</p>
<p>11) Hülya Akbulut – Şer’iyye sicillerine göre xıx, yüzyılın ilk yarısında Trabzon’da gayrimüslimler (1800-1850) – Yüksek Lisans</p>
<p>12) Sadık AKDEMİR – XVIII. yüzyılın ilk yarısında Isparta’da sosyo-ekonomik ve kültürel hayat (170 ve 171 numaralı şer’iyye sicillerine göre) – Doktora</p>
<p>13) Süleyman BİLGİN – Bursa şer’iyye sicilleri B-317/558 nolu defterin değerlendirilmesi (1826-1827) – Yüksek Lisans</p>
<p>14) Hasan MOĞOL – Şer’iyye sicillerine göre XIX.yüzyılın ilk yarısında Antalya – Doktora</div></div>
<div class="su-spoiler su-spoiler-style-default su-spoiler-icon-plus su-spoiler-closed" data-scroll-offset="0" data-anchor-in-url="no"><div class="su-spoiler-title" tabindex="0" role="button"><span class="su-spoiler-icon"></span>Kaynakça</div><div class="su-spoiler-content su-u-clearfix su-u-trim">
<p>Akgündüz, Ahmet. “İslam Hukukunun Osmanlı Devleti’nde Tatbiki: Şer’iyye Mahkemeleri ve Şer’iyye Sicilleri”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 14 (2009), 13-48.</p>
<p>Gedikli, Fethi. “Osmanlı Hukuk Tarihi Kaynağı Olarak Şer’iyye Sicilieri”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 3/5 (2005), 187-213.</p>
<p>Uğur, Yaşar. “Şer’iyye Sicilleri”. TDV İslam Ansiklopedisi. 39/8-11. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.</div></div>
<p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1"></a></p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://siyaksibak.com/osmanli-seriyye-sicilleri/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Tarih İlmi</title>
		<link>https://siyaksibak.com/tarih-ne-demek/</link>
					<comments>https://siyaksibak.com/tarih-ne-demek/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Güneri]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 08 Nov 2020 12:57:21 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Din]]></category>
		<category><![CDATA[Tarih]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://siyaksibak.com/?p=2025</guid>

					<description><![CDATA[ Tarih Ne Demek Tarih ilmi “aya göre vakit tayin etmek, bir olayın meydana geldiği günü ve yılı, bunların rakamla yazılışını, bir şeyin oluş zamanını ve olaylar dizisini tesbit etmek” [1] veya bir başka anlam olarak “geçmişte, insanın hemcinsiyle veya yaşadığı çevre ile ilişkisini, gerek birey gerek millet, devlet düzeyinde, çift taraflı olarak neden(ler)-hadise(ler)-sonuç(lar) veya daha farklı yöntemler çerçevesinde ele alan, inceleyen, anlatan, yorumlayan ve konumlandıran bir ilim dalı”[2] tanımlanabilmektedir.  Biz de bu tanımlardan hareketle bu ilmin mahiyeti, mevzusu, mesaili, mebadisi ve garazı hakkında konuşmak istiyoruz. Mahiyet kavramı daha çok felsefi içerikli bir kavram gibi gözükmektedir. Bir felsefe terimi olarak mahiyet [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<h5> Tarih Ne Demek</h5>
<p>Tarih ilmi “aya göre vakit tayin etmek, bir olayın meydana geldiği günü ve yılı, bunların rakamla yazılışını, bir şeyin oluş zamanını ve olaylar dizisini tesbit etmek” <a href="#_ftn1" name="_ftnref1">[1]</a> veya bir başka anlam olarak “geçmişte, insanın hemcinsiyle veya yaşadığı çevre ile ilişkisini, gerek birey gerek millet, devlet düzeyinde, çift taraflı olarak neden(ler)-hadise(ler)-sonuç(lar) veya daha farklı yöntemler çerçevesinde ele alan, inceleyen, anlatan, yorumlayan ve konumlandıran bir ilim dalı”<a href="#_ftn2" name="_ftnref2">[2]</a> tanımlanabilmektedir.  Biz de bu tanımlardan hareketle bu ilmin mahiyeti, mevzusu, mesaili, mebadisi ve garazı hakkında konuşmak istiyoruz.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="aligncenter size-large wp-image-2028" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/11/tarih-ne-demek-1024x683.jpg" alt="tarih-ne-demek" width="1024" height="683" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/11/tarih-ne-demek-1024x683.jpg 1024w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/11/tarih-ne-demek-300x200.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/11/tarih-ne-demek-768x512.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/11/tarih-ne-demek-800x533.jpg 800w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/11/tarih-ne-demek.jpg 1200w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></p>
<p>Mahiyet kavramı daha çok felsefi içerikli bir kavram gibi gözükmektedir. Bir felsefe terimi olarak mahiyet somut bir varlığı (mevcut) ne ise o yapan özü ifade etmek için kullanılır.<a href="#_ftn3" name="_ftnref3">[3]</a> Tarih alanı için bu terimi düşünecek olursak, tarih alanının özüne ışık tutmak durumundayız. Yani tarih alanının ne olduğu belirlemeli ve özüne ulaşmalıyız. Tarihi bize göre tarih yapan durum yine bizim kendimiz yani insandır. Temelinde insanın yattığı bir veriler silsilesi olarak gördüğümüz tarih, zamanlar boyunca insanın ekseninde meydana gelmiş ve gelmeye devam eden durumların veri olarak bize sunulmasını ve unutulmamasını sağlamaktadır. Yine tarihin bizi araştırmaya sevk etmesi ve bu durumun sürekli katlanarak devam etmesi onun temelindeki tarihe karşı merak duygusunu da göstermektedir. Çünkü tarih bir tekamülden ibaret olup bazı safhaları gözden kaçtığı zaman temellerin sarsıldığı görülüp bundan ötürü insanların bu alana fazlaca ilgi duyduğu söylenebilmektedir.</p>
<p>Arapça vaz&#8217; kökünden gelen mevzü&#8217; kelimesi, üzerinde düşünülen ve söz konusu edilen maddi-manevi her şey, her olay, duyularla algılanan ve işaretle gösterilen her nesne için, ayrıca ağızdan çıkan bir kelimenin anlam olarak karşılığının bulunduğunu ifade etmek üzere kullanılmaktadır.<a href="#_ftn4" name="_ftnref4">[4]</a> Buradan hareketle bize göre tarih alanının mevzusu aslında ilk insandan bu yana konu olmuş her şeyi kapsamaktadır. Dolayısıyla bir şey tarihin konusu değil demek güçtür. Tarih, insan var oldukça meydana gelen olaylar silsilesi ve anlatılarının toptan ifade edilme şeklidir. Olayları sınıflandırır, bir düzene sokar ve bizim karşımıza anlamlı ve kronolojik bir yapıda sunar. Kısaca tarihin mevzusu insandır ve o var oldukça tarih devam edecektir.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="aligncenter size-large wp-image-2029" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/11/tarihi-ne-demek-1024x682.jpg" alt="tarihi-ne-demek" width="1024" height="682" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/11/tarihi-ne-demek-1024x682.jpg 1024w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/11/tarihi-ne-demek-300x200.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/11/tarihi-ne-demek-768x512.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/11/tarihi-ne-demek-800x533.jpg 800w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/11/tarihi-ne-demek.jpg 1280w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></p>
<p>Sözlükte &#8220;sormak, istemek&#8221; anlamına gelen mes&#8217;ele kelimesinin çoğulu olan mesail &#8220;sorulan veya irdelenen şey&#8221; demektir.<a href="#_ftn5" name="_ftnref5">[5]</a> Tarih alanının mesaili aslında yine daha önce bahsettiğimiz insan temelinde düşünülebilen bir durumdur. Merkezinde insanın bulunduğu olayların, durumların ve yaşantıların, ne zaman gerçekleştiği, hangi şartlar altında oluştuğu, kimin etkili olup kimin olmadığı, öncesinde ve sonrasında neler yaşandığı, psikolojik temelinde hangi durumların bulunduğu, sosyolojik açıdan hangi durumların gerçekleştiği, olayın nerede meydana geldiği ve niçin ortaya çıktığı gibi soruları ve daha da artan sorunları cevaplayarak kendine bir veri ortaya koymaktadır. Bu verileri objektif bir şekilde ortaya koymak ve herhangi bir eklenti yapmadan anlatmak gerekmektedir. Aksi taktirde kabul edilebilir bir tarih anlayışı ortaya koyulmuş olmamaktadır.</p>
<p>İslam felsefesinin ontoloji, epistemoloji ve metodoloji disiplinlerinde sıkça kullanılan mebde (çoğulu mebâdî) için Türkçe&#8217;de ‘ilke’ terimi türetilmiştir.<a href="#_ftn6" name="_ftnref6">[6]</a> Tarih ilminin ilkeleri koyulabilir mi ya da herhangi bir zamanda koyulan bir ilke tüm zamanları kapsayabilir mi sorusu bu durumu zorlaştırırken ve “Tarihçilik mesleğinde yapılan en yaygın yanlışın, geçmişin mantık önermeleri haline getirerek geleceğe dair öngörülerde bulunmaktır.”<a href="#_ftn7" name="_ftnref7">[7]</a> gibi düşüncelerle burada belirli bir ilke anlayışının oluşması mantıksız gözükürken bizim de burada bahse konu edeceğimiz durumlar biraz daha geneldir. İlk olarak tarih ilmi incelenirken olaylara karşı bakış açımız daima objektif olmalı ve bu duruma dikkat edilmelidir. Aksi taktirde bazı durumları yanlış bakış açımız nedeniyle kaçırabilmekte veya görmezden gelmekteyiz. Bu da bizi makul bir düzeyde tutmamaktadır. Yine tarihi incelerken olayların içindeki insanların günahsız kimseler gibi düşünmemek gerekmektedir. Özellikle İslam tarihi özelinde böyle bir sorun meydana geldiği için burada bahsetmekteyiz. Yani İslam tarihi içerisinde incelenen bazı şahsiyetlere karşı olan sevgi insanlara taassubi bir bakış açısıyla olayla bakmasına ve incelemesine neden olmakta bu durum da bizleri yanlış durumlarla karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır. Bir diğer ilke olarak düşündüğümüz durum da tarihin mübalağaya karşı olduğudur. Hiçbir olayı abartarak anlatmamalı ve mübalağanın bir yalandan ibaret olduğunu unutmamalıyız. Bu ve benzer bazı genel ilkeler bulunabilmekte ancak bunların birer ilke olarak anlaşılabileceği gibi etik açısından da değerlendirilmeleri mümkündür. Ancak bir tarihçi kendisine yukarıda bahsettiğimiz durumları ilke benimseyebilir ve onlara ve çoğaltılması mümkün durumlara göre tarih işleyebilir.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="aligncenter size-full wp-image-2030" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/11/tarihi-olaylar.jpg" alt="tarihi-olaylar" width="640" height="427" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/11/tarihi-olaylar.jpg 640w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/11/tarihi-olaylar-300x200.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px" /></p>
<p>Garaz da tutum ve davranışların kendisine yöneldiği gaye, maksat, gāî sebep, şer‘î hükümlerin gayeleri anlamında kullanılmaktadır.<a href="#_ftn8" name="_ftnref8">[8]</a> Tarih’in garazı, en nihai amacı march bloch’un da dediği gibi hoşça vakit geçirtmek midir<a href="#_ftn9" name="_ftnref9">[9]</a> bilinmez ancak bu da kabul edilsin ya da edilmesin ileri sürülebilecek önerilerden biridir. Ancak başka bir açıdan da yaklaşacak olursak insanın bilme arzusu ya da direkt olarak “bilgi” burada etkili olabilmektedir. İnsan tanımak, bilmek ve bildikçe gelişmek isteyen bir yapıya sahiptir ve tarih insana bu verileri sunmaktadır. Aslında yukarıda March Bloch’un da dediği gibi bilgi insana gayet tabi bir şekilde hoş vakit geçirebilmektedir ama bizim görevimiz hoşça vakit geçirmek midir burası sorgulanabilmektedir. Bize göre bizim asıl görevimiz geçmişin öğretilerini günümüze uyarlamak olmalıdır. İnsanın öğrenme ve bilme arzusu karşısında elde edilen veriler insanın mutlu olmasını ve yaptığı işten, araştırmadan zevk almasını ve haz duymasını meydana getirebilir. Ancak bizi daha memnun eden kıstas bize göre bu verilerin günümüzde karşılığını görebilmektir. Geçmişte yaşanmış birçok olay bilgisi akabinde bugün bu verileri hayatımızda idame ettiremiyorsak, dersler çıkartıp yaşantımızda değişiklik meydana getiremiyorsak bize göre tarihin en derunundaki asıl gayeden uzak kalmış bulunmaktayız. Dolayısıyla uygulanabilirlik bize göre tarihin en nihai amacı konumundadır.</p>
<p>Tarih içerikli yazıları okumak için <em><strong><a href="https://siyaksibak.com/category/tarih-kac/">buraya</a> </strong></em>tıklayınız.</p>
<p><span id="more-2025"></span></p>
[1] Mustafa FAYDA, “Tarih”, <em>TDV İslam Ansiklopedisi</em> (İstanbul: TDV Yayınları, 2011), 40/30.</p>
[2] Şaban ÖZ, <em>İslam Tarihi Metodolojisi</em> (İstanbul: Endülüs Yayınları, 2017), 13.</p>
[3] Tahsin GÖRGÜN, “Mâhiyet”, <em>TDV İslam Ansiklopedisi</em> (Ankara: TDV Yayınları, 2003), 27/336.</p>
[4] Mahmut KAYA, “Mevzû”, <em>TDV İslam Ansiklopedisi</em> (Ankara: TDV Yayınları, 2004), 29/496.</p>
[5] Adnan Bülent BALOĞLU, “Mesâil”, <em>TDV İslam Ansiklopedisi</em> (Ankara: TDV Yayınları, 2004), 29/264.</p>
[6] İlhan KUTLUER, “Mebde”, <em>TDV İslam Ansiklopedisi</em> (Ankara: TDV Yayınları, 2003), 28/210.</p>
[7] ÖZ, <em>İslam Tarihi Metodolojisi</em>, 30.</p>
[8] TDV İslam Ansiklopedisi (TDV), “Garaz” (Erişim 31 Ekim 2020).</p>
[9] Marc Bloch, <em>Tarihin Savunusu ya da Tarihçilik Mesleği</em>, çev. Mehmet Ali Kılıçbay (Ankara: Birey ve Toplum Yayınları, 1985), 3.<!--more--></p>
<p>KAYNAKÇA</p>
<p>BALOĞLU, Adnan Bülent. “Mesâil”. <em>TDV İslam Ansiklopedisi</em>. 29/264-265. Ankara: TDV Yayınları, 2004.</p>
<p>Bloch, Marc. <em>Tarihin Savunusu ya da Tarihçilik Mesleği</em>. çev. Mehmet Ali Kılıçbay. Ankara: Birey Ve Toplum Yayınları, 1. Basım, 1985.</p>
<p>FAYDA, Mustafa. “Tarih”. <em>TDV İslam Ansiklopedisi</em>. 40/30-36. İstanbul: TDV Yayınları, 2011.</p>
<p>GÖRGÜN, Tahsin. “Mâhiyet”. <em>TDV İslam Ansiklopedisi</em>. 27/336-338. Ankara: TDV Yayınları, 2003.</p>
<p>KAYA, Mahmut. “Mevzû”. <em>TDV İslam Ansiklopedisi</em>. 29/496. Ankara: TDV Yayınları, 2004.</p>
<p>KUTLUER, İlhan. “Mebde”. <em>TDV İslam Ansiklopedisi</em>. 28/210-211. Ankara: TDV Yayınları, 2003.</p>
<p>ÖZ, Şaban. <em>İslam Tarihi Metodolojisi</em>. İstanbul: Endülüs Yayınları, 4. Basım, 2017.</p>
<p>TDV, TDV İslam Ansiklopedisi. “Garaz”. Erişim 31 Ekim 2020. <a href="https://islamansiklopedisi.org.tr/garaz">https://islamansiklopedisi.org.tr/garaz</a></p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://siyaksibak.com/tarih-ne-demek/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>2</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>İkinci Dünya Savaşı Sonrası Refah Devletleri</title>
		<link>https://siyaksibak.com/ikinci-dunya-savasi-sonrasi/</link>
					<comments>https://siyaksibak.com/ikinci-dunya-savasi-sonrasi/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Kutalmış]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 09 Oct 2020 11:58:04 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tarih]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://siyaksibak.com/?p=1812</guid>

					<description><![CDATA[İkinci Dünya Savaşı Sonrası Refah Devletleri I.Dünya Savaşı’nın başladığı tarih olan 1914 senesinden, II. Dünya Savaşı’nın son bulduğu 1945 senesine kadar dünya, savaş, devrim ve depresyon dönemi geçirdi. Özellikle 1930’larda etkisini gösteren buhran dönemi sonrası, dünya geneline hâkim olan bu durum, 1945 senesi sonrası ivmenin tersine dönmesi ve II. Dünya Savaşı’ndan sonra ciddi bir büyüme dönemine girilmesi ile aşıldı. 1945 &#8211; 1975 yılları arasında gerçekleşen olağanüstü refah döneminde başlıca Amerika Birleşik Devletleri, Fransa, SSCB, İngiltere, Almanya ve Japonya gibi ülkelerde, İkinci Dünya Savaşı’nın bitişiyle tüketim ve üretim kesintisiz olarak büyüdü. Otuz sene süren ve bolluk yılları olarak adlandırılan bu dönemde, [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<h2><strong>İkinci Dünya Savaşı Sonrası Refah Devletleri</strong></h2>
<p><strong>I.Dünya Savaşı</strong>’nın başladığı tarih olan 1914 senesinden, II. Dünya Savaşı’nın son bulduğu 1945 senesine kadar dünya, savaş, devrim ve depresyon dönemi geçirdi. Özellikle 1930’larda etkisini gösteren buhran dönemi sonrası, dünya geneline hâkim olan bu durum, 1945 senesi sonrası ivmenin tersine dönmesi ve II. Dünya Savaşı’ndan sonra ciddi bir büyüme dönemine girilmesi ile aşıldı. 1945 &#8211; 1975 yılları arasında gerçekleşen olağanüstü refah döneminde başlıca <strong>Amerika Birleşik Devletleri</strong>, Fransa, <strong>SSCB</strong>, İngiltere, Almanya ve Japonya gibi ülkelerde, İkinci Dünya Savaşı’nın bitişiyle tüketim ve üretim kesintisiz olarak büyüdü. Otuz sene süren ve bolluk yılları olarak adlandırılan bu dönemde, şuan ki tüketim toplumunun temelleri atıldı. Büyük sanayi ülkeleri sınıfında yer alan bu ülkelerin, savaşın hemen ardından, daha evvel dünya tarihinde eşine rastlanılmamış bir ekonomik büyüme yaşamaları, 20. Yüzyılın ortalarından itibaren çağdaş dünya toplumunu etkisi silinmeyecek bir şekilde etkiledi. Muhteşem Otuzlar olarak adlandırılan bu dönemi anlamak için bilinmesi gereken başlıca kavram ise Refah Devleti’dir.</p>
<div id="attachment_1712" style="width: 1034px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-1712" class="wp-image-1712 size-large" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/dunya-savasi-1024x734.jpg" alt="İkinci dünya savaşı sonrası" width="1024" height="734" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/dunya-savasi-1024x734.jpg 1024w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/dunya-savasi-300x215.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/dunya-savasi-768x550.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/dunya-savasi-800x573.jpg 800w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/dunya-savasi.jpg 1280w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><p id="caption-attachment-1712" class="wp-caption-text">İkinci Dünya Savaşı sonrası</p></div>
<h4><strong>İkinci Dünya Savaşı Sonrası Refah Devleti ve Onun Altın Çağı</strong></h4>
<p><strong>   </strong>Refah devleti ilk kez Almanya’da 18. yüzyılın sonunda sosyal güvenlik alanında alınan önlemler nedeniyle kullanılmaya başlanmıştır. Refah devleti, toplumsal düzenin daha adaletli bir şekle getirilmesi için devletin, ekonomiye müdahale ederek, ülkede refahı yerleştirme gayretidir. Kısaca tanımlamak gerekirse refah devleti, müdahaleci, düzenleyici ve geliri yeniden dağıtıcı bir devlettir. 1945-1975 seneleri arası, refah devletinin <strong>altın çağı</strong> olmuştur. Bu yıllar arasında toplam üretim ve büyüme kesintisiz bir şekilde artmıştır. Bu büyüme sayesinde de eğitim, sağlık, sosyal güvenlik, istihdam, gelir dağılımı gibi alanlarda refah devleti kurumsallaşmıştır.</p>
<p>Bolluk yılları süresince, ekonomi büyük bir değişim içerisinde oldu. Petrol ticareti, artan refahın ve gelişen teknolojinin lokomotifliğini yaptı. Sanayi devriminin itici gücü olan kömür, bu dönemde yerini hızlı bir biçimde yerini petrole bıraktı. <strong>Petrol</strong>ün fiyatının ucuz olması ve üretiminin hiç durmaması, motorlu taşıt araçlarının gelişmesine büyük katkı sağladı. Yine motorlu taşıtların gelişmesi ile birlikte bu araçlara uygun yolların inşasına başlandı. Avrupa genelinde otobanlar yaygınlaştı.<em><strong> <a href="https://siyaksibak.com/liberalizm-nedir-devlet-ve-birey-iliskisi/" target="_blank" rel="noopener sponsored noreferrer">Amerika Birleşik Devletleri</a> </strong></em>ile Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği arasında başlayan uzayı fethetme mücadelesi de bu yıllarda çıkış yaptı. Sovyetlerin 1957’de ilk yapay uydu Sputnik’i uzaya göndermesi ile başlayan süreci, 1961’de ilk kez bir inanın (Yuri Gagarin) uzaya gönderilmesi takip etti. Takvimler 1969’u gösterdiğinde ise bir başka ilk gerçekleşecek, Neil Armstrong Ay’a ayak basan ilk insan olan olacaktı. Bolluk yıllarında ekonominin gerileme gösterdiği ender sektörler, yerini petrole bıraktığını az önce zikrettiğimiz kömür ve geleneksel tekstil sektörleri oldu. Sermayenin artması ile birlikte teknolojik yatırımlarda hız kazandı. <strong>Teknoloji</strong>nin gelişmesi ile birlikte bilimsel buluşlar daha kolay bir şekilde yaşama geçirildi. Elektronik ürünler, bolluk yıllarında insanların hayatlarına hızlı bir şekilde giriş yaptı.</p>
<div id="attachment_1717" style="width: 1034px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-1717" class="wp-image-1717 size-large" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/sanayi-devrimi-1024x683.jpg" alt="sanayi devrimi başlangıcı" width="1024" height="683" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/sanayi-devrimi-1024x683.jpg 1024w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/sanayi-devrimi-300x200.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/sanayi-devrimi-768x513.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/sanayi-devrimi-800x534.jpg 800w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/sanayi-devrimi.jpg 1284w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><p id="caption-attachment-1717" class="wp-caption-text">Sanayi devrimi başlangıcı</p></div>
<h4><strong>İkinci Dünya Savaşı Sonrası </strong>Arz-Talep Dengesi</h4>
<p>Batı Avrupa refah devletleri İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra tüketim toplumları haline geldiler ve XXI. Yüzyılın ortalarından itibaren yirmi, yirmi beş senelik bir zaman zarfını etkisi altına alacak benzersiz bir talep güdümlü ekonomik ilerleme yarattılar. Muhteşem otuzlar boyunca, gelişmiş sanayi ülkelerinin çoğunluğunda, tüketim maddelerine yoğun bir talep oldu. Bu durumun en önemli faktörü ise bu ülkelerde yaşanan nüfusun hızla artmasıydı. Doğum oranlarında ki yükseklik ve artan nüfus, tekstil, gıda, eğitim ve inşaat sektörlerinde ki tüketimi teşvik etti. Ülkeler genelinde işçilere ödenen ücretlerin artması, devletlerin uyguladığı sosyal politikalar çerçevesinde uygulanan sosyal yardımlar, vatandaşların gelirine katkı sağladı. Sosyal sigortaların kapsamlarının genişletilmesi, çoğu ülkede tüm <strong>yurttaş</strong>lara sosyal sigorta güvencesi sağlanması ile refah kurumları, evrensel ve kapsamlı hale geldi. Öyle ki <a href="https://www.iskultur.com.tr/20-yuzyil-avrupa-iktisat-tarihi.aspx" target="_blank" rel="noopener sponsored noreferrer"><strong><em>İvan T. Berend 20.Yüzyıl Avrupa İktisat Tarihi</em></strong></a> adlı kitabında bu dönemi şöyle anlatır:</p>
<p><em>   ‘’Batı Avrupa’da kişi başına sosyal güvenlik harcamaları 1930’lardan 1957 yılına kadar on misli arttı. Savaş sonrasındaki ilk on yılda sosyal hizmetlere yapılan harcama İtalya’da on dört misli, Fransa’da yedi misli, İsveç’te altı misli ve Batı Avrupa genelinde dört misli artıyordu. Bunun sonucunda, GSMH’nin %40-50’si sosyal yardım harcamalarına gitmekteydi.’’</em></p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignright wp-image-1720 size-medium" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/tuketim-300x196.jpg" alt="tüketim" width="300" height="196" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/tuketim-300x196.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/tuketim-1024x669.jpg 1024w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/tuketim-768x502.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/tuketim-800x523.jpg 800w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/tuketim.jpg 1280w" sizes="auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px" /></p>
<p>Talebin artmasındaki bir başka mühim faktör, kredi alma sisteminin dünya genelinde yaygınlaşması diyebiliriz. <strong>Tüketim</strong>i son derece teşvik edici olan bu sistem ailelere, borçlandıkları miktarları daha sonra değerini kaybetmiş bir parayla ödeme olanağı sağladı. Bunun sayesinde de, kredi sistemi ile birçok aile, ev aletleri, araba ve ev sahibi olma imkânı buldu. Radyo ve televizyonların yaygınlaşması ile reklam sektörü gelişme, ürünler ise daha büyük insan kitlelerine ulaşma imkânı sağladı. Dayanıklı mallar savaşın bitişi ile birlikte tüm evlerde görülmeye başlandı. İkinci Dünya Savaşı öncesi, lüks olarak addedilen ve herkesin kolay kolay sahip olamayacağı tüm ürünler, savaş sonrası dönemde hemen herkes tarafından erişilebilir ve kullanılabilir hale gelmişti.</p>
<h4><strong>İkinci Dünya Savaşı Sonrası Farklı Düzeylerde Büyümenin Yönetimi </strong></h4>
<p><strong>   </strong>Önceki yazıda belirttiğimiz gibi bolluk yıllarının 1945 senesi ile başladığını yazmıştık. Ancak değişen, dönüşen ekonominin ve artan büyümenin gerçek anlamda etkileri, daha ileri bir tarih olan 1960’da kendini göstermeye başladı. Devletler nezdinde kazanılan paranın artması, büyük bankaların, büyük bankaların devreye girmesi ise, holdingleşmenin önünü açtı. Şirketlerde yoğunlaşmanın hız kazanması ve çok uluslu şirketlerin ortaya çıkışı, dünya ticaretinde bu holdinglerin üretimde söz kazanmasını sağladı. Çok uluslu şirketler büyük yatırımlar yaptılar ve kimya, lastik ve petrol sanayisi gibi sektörlerde belirleyici bir rol edindiler. Bolluk yıllarının tercih edilen ekonomi kuramı Keynesçilikti. Bu kuram doğrultusunda devletin eli, ekonominin plan, program ve yönetiminde en büyük pay sahibiydi. Patlak vermesi muhtemel bir kriz için devletler, ekonomiyi düzenlemek ve bir takım tedbirleri hayata geçirmek zorundaydılar. Ancak İkinci Dünya Savaşı Sonrası tüm bu büyüme süreci hem şirketler, hem de devletler nezdinde bir rehavete kapılma ile sonuçlanacaktır. Neredeyse tüm sektörlerde görülen büyüme ve yeni gerçekleşen bilimsel buluşlar, bunların hayata geçirilmesi, bir daha dünyanın 1930’larda yaşanan buhranın bir benzerini yaşamasını ihtimalini, göz ardı edilmesine neden olmuştur.</p>
<h3><strong>İkinci Dünya Savaşı Sonrası Büyümenin Toplumsal ve Sınıfsal Etkileri</strong></h3>
<div id="attachment_1814" style="width: 650px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-1814" class="wp-image-1814 size-full" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/2_dunya_savasi_tarihi.jpg" alt="İkinci Dünya Savaşı Sonrası Büyümenin Toplumsal ve Sınıfsal Etkileri" width="640" height="426" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/2_dunya_savasi_tarihi.jpg 640w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/2_dunya_savasi_tarihi-300x200.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px" /><p id="caption-attachment-1814" class="wp-caption-text">İkinci Dünya Savaşı Sonrası Büyümenin Toplumsal ve Sınıfsal Etkileri</p></div>
<p style="padding-left: 40px;">   İkinci Dünya Savaşı sonrası büyük sanayi ülkelerinin gelişmesi ile artan işgücü ve refahın sonucu olarak, köylü nüfus hızlı bir şekilde şehirlere göç etmeye başladı. Nüfus patlaması ile birlikte bu göç dalgası, kentlerde konut açığının ortaya çıkmasına ve inşaat sektörünün hızlanmasına sebep oldu. Ekonomik büyümeye katkı sağlayan inşaat sektörü kendine farklı ülkelerde, farklı biçimlerde uygulama alanı buldu. Örneğin toprağı Amerika Birleşik Devletlerine görece küçük olan Fransa’da, yeni oluşan mahallelerdeki konutlar, dikine bir şekilde inşa edildi. Nüfus oranına göre daha fazla toprak alanına sahip ABD’de ise, standart şekilde inşa edilen müstakil evlerin oluşturduğu banliyöler ortaya çıktı. Her yeni kurulan mahalle ile birlikte, orada oturan ailelerin ihtiyaçları ile doğru orantılı olacak şekilde, okul, market, devlet dairesi, banka sayısında da artış gerçekleşti. Bu sektörler de çalışan insan sayısının çoğalması ile birlikte de geniş bir orta sınıf oluştu. Fabrikalaşmanın yoğunlaştığı bölgelerde ise ihtiyaç duyulan vasıfsız işçi ihtiyacı ise, dünyanın gelişmiş tüm ülkelerinde genellikle göçmenler tarafından karşılandı. Bunun yakından şahit olduğumuz bir örneği ise ülkemizden Almanya’ya geçimini sağlamak için giden Türk işçilerdir.</p>
<p> Sanayi ülkelerine yapılan bu göçler ile birlikte o ülkelerde, göç eden vatandaşların bir arada yaşadığı yeni mahalleler, yani gettolar oluştu. Gettolar, yabancı oldukları bir memlekette, aynı ülkenin vatandaşlarının toplumsal dayanışma içerisinde bulunmasını sağlıyordu. Bilimsel buluşların gelişip hayata geçirilmesi ile birlikte üretimin artması, makineleşmeyi doğurduğundan, tarım konusunda insan ve kol gücü yerini, yeni alet ve araçlara bırakmayı zorunlu hale getirdi. Nüfusun artması, kişi başına düşen toprak metre karesinin azalmasına, makineleşmede insana duyulan ihtiyacı azalttığından, köylü sınıfı toprağını terk etmek durumunda kaldı. Ancak bolluk yıllarının en önemli özelliklerinden olan işsizlik oranının son derece az olması avantajı sayesinde bu köylüler, büyük şehirlerde kendilerine yeni işler bulabiliyorlardı.</p>
<h3>İkinci Dünya Savaşı Sonrası Büyümenin Dünyaya Dağılımı</h3>
<div id="attachment_1815" style="width: 650px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-1815" class="wp-image-1815 size-full" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/2_dunya_savasi_sonrasi.jpg" alt="İkinci Dünya Savaşı Sonrası Büyümenin Dünyaya Dağılımı" width="640" height="426" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/2_dunya_savasi_sonrasi.jpg 640w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/2_dunya_savasi_sonrasi-300x200.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px" /><p id="caption-attachment-1815" class="wp-caption-text">İkinci Dünya Savaşı Sonrası Büyümenin Dünyaya Dağılımı</p></div>
<p>İkinci Dünya savaşı yaklaşık olarak otuz sene boyunca devam eden kesintisiz büyüme, faydalarının yanında birçok sorunu da beraberinde getirdi. Bu derece bir büyümenin, hem büyüyen ülkeler, hem de dünya genelinde bir eşitsizlik doğurması kaçınılmazdı. Her ne kadar refah devleti, vatandaşlarına birçok sosyal hizmeti ve imkânı sağlasa da, toplumun her kesimi bundan eşit bir şekilde faydalanamamaktaydı. Büyük sanayi ülkelerinde orta sınıfın refahının artmasına karşılık işçi kesiminin, kendisine dayatılan yaşam tarzına uyum sağlamaktan başka bir şansı yoktu. Bu insanlar orta sınıfın sahip olduğu, araba sahibi olma ve tatil yapma gibi imkânlara kolay kolay sahip olamıyorlardı. Refahın artması, gelirleri arttırarak aşırı yoksulluğun azalmasını sağladı. Ancak sanayileşmiş ülkelerdeki sınıfsal eşitsizlikleri yok edemedi. Çoğu Avrupa ülkesinde, gettolar günlük yaşamın bir parçasıydı. Dünya genelinde ise refah devleti uygulamaları, Amerika’dan Batı Avrupa’ya, Kanada ve Avustralya’ya kadar uzanan bir alanda yaygınlaşmıştı. İskandinav ülkeleri de bolluk yıllarında büyük gelişme kaydeden diğer ülkeler arasındaydı. Akdeniz ülkeleri arasında yer alan İspanya ve Yunanistan gibi ülkeler de rejimleri dolayısıyla geç de olsa, bolluk döneminin son yıllarından faydalandılar.</p>
<h3>İkinci Dünya Savaşı Sonrasının Sonuçları</h3>
<div id="attachment_1816" style="width: 1034px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-1816" class="wp-image-1816 size-large" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/2_dunya_savasi_kazanani-1024x682.jpg" alt="İkinci Dünya Savaşı Sonrasının Sonuçları" width="1024" height="682" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/2_dunya_savasi_kazanani-1024x682.jpg 1024w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/2_dunya_savasi_kazanani-300x200.jpg 300w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/2_dunya_savasi_kazanani-768x512.jpg 768w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/2_dunya_savasi_kazanani-800x533.jpg 800w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/2_dunya_savasi_kazanani.jpg 1280w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><p id="caption-attachment-1816" class="wp-caption-text">İkinci Dünya Savaşı Sonrasının Sonuçları</p></div>
<p><strong>  </strong>İkinci Dünya Savaşı sonrası, başta Avrupa ve ABD olmak üzere dünyada, sosyal refah devleti anlayışı benimsendi. Bu ülkelerde sosyal harcamalarda artışlar yaşandı, kamu hizmetleri genişledi, birikim ve kalkınma modelleri sosyal amaçlara hizmet etti ve toplum belirli bir refah düzeyine kavuşturuldu. Refah devleti uygulamalarından ise en fazla yararlanan, başlıca Amerika Birleşik Devletleri, Fransa, SSCB, İngiltere, Almanya ve Japonya gibi ülkelerin vatandaşları oldu. Avrupa’ya görece az olmakla birlikte Akdeniz ve İskandinav ülkeleri de kayda değer bir ekonomik gelişme gösterdiler. 1945-1975 seneleri arasında süren ve dünya genelinde görülen bu kesintisiz büyüme, bolluk yılları olarak adlandırıldı. Bu yıllar boyunca işgücü verimliliğinde devrim niteliğinde bir artış yaşandı. Yatırımlar hızla arttı. Daha eğitimli, vasıflı ve daha esnek işgücü ortaya çıktı. Ortaya çıkan bu işgücünün büyük kısmı da tarımdan sanayiye kaydı. Sermaye birikimi yeni teknolojik gelişmeler kapı araladı. İletişim araçları, motorlu taşıtlar ve dayanıklı ev aletlerinin gelişmesi ve yaygınlaşması devrim niteliğinde oldu.</p>
<p>Refah devletinin uygulamaları sayesinde gelecek kaygısı gütmeyen insanlar tüketime yöneldiler ve bu durum ekonomik büyümenin devamlılığını sağladı. Orta sınıf genişledi ve yaşam standardı yükseldi. Toplumun geneline kıyasla daha zengin olan kesim ise bu yıllarda servetine servet kattı. Bankalar ve çokuluslu şirketler uluslararası ticarette, devletler ise kendi ekonomileri üzerinde denetim sahibi oldular. Bolluk yıllarında refahını arttırıp gelişme sağlayamayan tek kıta ise Afrika oldu. Tarih boyunca beyazlar tarafından sömürülen bu insanlar, bolluk yıllarında da Batı tarafından sömürülmeye devam ettiler. Petrol krizi ile birlikte içine girilen kriz ortamı ve bu durumun atlatılamaması ise bolluk yıllarının sona erip <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C3%BCreselle%C5%9Fme#:~:text=K%C3%BCreselle%C5%9Fme%2C%20%C3%BCr%C3%BCnlerin%2C%20fikirlerin%2C%20k%C3%BClt%C3%BCrlerin,do%C4%9Fan%20bir%20uluslararas%C4%B1%20b%C3%BCt%C3%BCnle%C5%9Fme%20s%C3%BCrecidir.&amp;text=D%C3%BCnyan%C4%B1n%20birle%C5%9Fik%20hale%20gelmesi%2C%20tekd%C3%BCze,ve%20k%C3%BClt%C3%BCrel%20boyutlu%20bir%20s%C3%BCre%C3%A7tir." target="_blank" rel="noopener sponsored noreferrer">küreselleşme</a> çağının başlamasına sebep oldu.</p>
<p>&#8220;İkinci Dünya Savaşı Sonrası Refah Devletleri&#8221; benzer yazılar okumak için <a style="font-size: 1.1429rem;" href="https://siyaksibak.com/2-dunya-savasi-sonrasi-refah-devletleri-mi/"><em><strong>buraya</strong></em></a><span style="font-size: 1.1429rem;"> tıklayabilirsiniz.</span></p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://siyaksibak.com/ikinci-dunya-savasi-sonrasi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>100. Yılında Çanakkale</title>
		<link>https://siyaksibak.com/100-yilinda-canakkale/</link>
					<comments>https://siyaksibak.com/100-yilinda-canakkale/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Asaf]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 08 Oct 2020 09:10:19 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Tarih]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://siyaksibak.com/?p=1797</guid>

					<description><![CDATA[Biz o kadar barışçıl olduk ki, binlerce kilometre öteden gelip, vatan toprağını işgal eden, dedemi sağlık çadırında dahi katleden bir zihniyete barış mesajları verir olduk. Sanki savaşı kaybetmişiz de onlar bize sahip çıkmış barış göstermişler. Siz Çanakkale&#8216;nin geçildiğini bir görseydiniz, o barış mesajlarının ne kadar sahici olduğunu tarih kitaplarından değil bizzat üzerinizde bıraktıkları etkilerinden öğrenirdiniz. Barış kelimesini Ahmet Vefik Paşa Lugat-i Osmani&#8217;sinde sulh etmek, yani anlaşmak olarak görüyor. Şimdi kendimize soru sorular sorma zamanı. 1-) Küfür, gerçekten bizimle anlaşarak mı geri döndü? 2-) Eğer anlaşma söz konusu ise neden 3 sene sonra İstanbul&#8217;u işgal ettiler? 3-) Bizler her fırsatta barış [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Biz o kadar <strong>barışçıl</strong> olduk ki, binlerce kilometre öteden gelip, vatan toprağını işgal eden, dedemi sağlık çadırında dahi katleden bir zihniyete barış mesajları verir olduk. Sanki savaşı kaybetmişiz de onlar bize sahip çıkmış barış göstermişler. Siz <strong>Çanakkale</strong>&#8216;nin geçildiğini bir görseydiniz, o barış mesajlarının ne kadar sahici olduğunu tarih kitaplarından değil bizzat üzerinizde bıraktıkları etkilerinden öğrenirdiniz.</p>
<div id="attachment_1800" style="width: 250px" class="wp-caption alignright"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-1800" class="wp-image-1800 size-medium" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/canakkale-bogazi-240x300.jpg" alt="çanakkale boğazı" width="240" height="300" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/canakkale-bogazi-240x300.jpg 240w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/canakkale-bogazi.jpg 640w" sizes="auto, (max-width: 240px) 100vw, 240px" /><p id="caption-attachment-1800" class="wp-caption-text">Çanakkale Boğazı</p></div>
<p>Barış kelimesini Ahmet Vefik Paşa Lugat-i Osmani&#8217;sinde sulh etmek, yani anlaşmak olarak görüyor. Şimdi kendimize soru sorular sorma zamanı.</p>
<p>1-) Küfür, gerçekten bizimle anlaşarak mı geri döndü?</p>
<p>2-) Eğer anlaşma söz konusu ise neden 3 sene sonra İstanbul&#8217;u işgal ettiler?</p>
<p>3-) Bizler her fırsatta barış mesajları vererek, gerçekten samimi miyiz?</p>
<h5>Çanakkale</h5>
<p>Bu soruları herkesin kendi vicdanı ölçüsünde cevaplamasını isteyeceğim. Çanakkale&#8217;ye gelen bir yabancı kafilesi <strong>boğaz</strong>a nazır bir otelde denize bakarken içi sıkılmalı, atalarını nasıl denize gömdüğümüzü sürekli kafasından geçirmeli. Şehir de bunu onlara hissettirmeli. Sahi biz barışa ev sahibi idik değil mi? O halde kaldıralım şehrin girişindeki savaş toplarını. Ne zaman adam olacağız? Suratımıza okkalı bir şamar atan <strong>İngiliz</strong>&#8216;e neden diğer yanağımızı çeviriyoruz. Buyurun bir ayet. &#8220;<em><a href="https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/Bakara-suresi/127/120-ayet-tefsiri">Sen onların dinine uymadıkça ne <strong>Yahudiler</strong> ne de <strong>Hristiyanlar</strong> senden asla hoşnut ve razı olmayacaklardır&#8230;</a></em>&#8221; 2:120-</p>
<p>Omzunda ingilizi taşıyan askeri masumiyet sembolü olarak kullandığımız kadar, Yarbay Hasan&#8217;ı can çekişen bir <strong>Fransız</strong>a yardım etmek için gittiği zaman Fransız&#8217;ın yaptığını da anlat!</p>
<div id="attachment_1798" style="width: 650px" class="wp-caption aligncenter"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-1798" class="size-full wp-image-1798" src="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/canakkale.jpg" alt="çanakkale" width="640" height="407" srcset="https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/canakkale.jpg 640w, https://siyaksibak.com/wp-content/uploads/2020/10/canakkale-300x191.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px" /><p id="caption-attachment-1798" class="wp-caption-text">İngiliz&#8217;i taşıyan asker heykeli</p></div>
<p>Barışı isteyelim, ona göre yaşayalım. Eğer barıştan kastımız huzur içinde yaşamaksa bunu canı gönülden isteriz fakat şehrin her yerine omzunda İngilizi taşıyan askeri koyma. Bazen Koca Seyit&#8217;ide koy. Zira onlar buraya barış için gelmediler!</p>
<p>Diyoruz ki, &#8220;Biz barışa değil, <strong>şehit</strong>liğe şühedaya ev sahibiyiz.&#8221;</p>
<p>Bilmem anlatabildik mi?</p>
<p>Hoşunuza gittiyse <a href="https://siyaksibak.com/2-dunya-savasi-sonrasi-refah-devletleri-mi/"><strong>buradan</strong></a> devam edebilirsiniz.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://siyaksibak.com/100-yilinda-canakkale/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
